De eerste tien jaar van Attac % 1998-2008 %

Wat hebben we de voorbije tien jaar bereikt?

Wellicht de grootste les die we uit de eerste tien jaar van Attac kunnen trekken, is dat onze argwaan tegenover de neoliberale globalisering terecht was. De deregulering van de financiële markten heeft duidelijk geleid tot sociale en ecologische catastrofes en een democratisch deficit. Onze tegenstanders hebben de voorbije tien jaar over het algemeen alles ontkend. Zij weigerden de duidelijke crises te zien en nog veel minder ze af te wenden, en wanneer dat mogelijk was hebben ze er zelfs voordeel uit gehaald. Wij zagen de crises aankomen en stelden mogelijkheden voor om ze te vermijden.

Toen Attac werd opgericht, waren er nog maar weinig organisaties actief rond problemen in verband met globalisering en de mensen waren zich niet sterk bewust van het neoliberale project. We hebben van bij het begin gewerkt aan sociale en economische rechtvaardigheid en hoewel het lijkt alsof het eeuwig duurt voor er een zinvolle reactie komt op onze voorstellen, hebben we toch een aantal belangrijke zaken kunnen verwezenlijken. Zo zijn we erin geslaagd op vele terreinen zand in de machine van het neoliberale offensief te strooien. Grote delen van de bevolking wantrouwen het neoliberalisme, dat ook geen antwoord biedt op de toenemende crises. De belangrijkste internationale neoliberale instellingen verkeren in verwarring (het Internationaal Muntfonds - IMF, de Wereldhandelsorganisatie - WTO en de Wereldbank). Samen met veel andere groepen die zich verzetten tegen de toenemende liberalisering van de handel en de investeringen, hebben wij er mee voor gezorgd dat de WTO-onderhandelingen in Doha in het slop zijn geraakt. In Europa hielpen we mee de neoliberale grondwet van de EU en het trouwe broertje ervan, het “Verdrag van Lissabon”, tegen te houden in Frankrijk, Nederland en Ierland. Nationale en lokale groepen van Attac slaagden erin een verband te leggen tussen hun internationale campagnes en de lokale en nationale strijd, waardoor wij konden rekenen op steeds meer bondgenoten. Lokale groepen van Attac hebben talloze openbare diensten van de privatisering gered.

Naast deze successen hebben we ook economische alternatieven voorgesteld en hebben we in ons eerste decennium ook enkele eerste stappen kunnen zetten op het vlak van onze drie grondleggende eisen. Een internationale belasting staat nu op de agenda van de VN en de eerste maatregelen zijn uitgevaardigd, hoewel machtige belangen jammer genoeg nog altijd de belasting op financiële transacties verhinderen. Hier en daar zijn ook wat schulden kwijtgescholden, al blijft dit absoluut onvoldoende gezien het onrechtmatige karakter van de openbare schuld. Belastingparadijzen die vroeger vrijwel niet bekend waren, zijn nu aan het licht gebracht, tot verlegenheid van de overheid en verontwaardiging van de gewone burgers.

De andersglobaliseringsbeweging heeft bijgedragen aan belangrijke veranderingen in de nationale politiek. In landen als Bolivia, Noorwegen, Venezuela, Ecuador en Brazilië zijn regeringen verkozen op basis van een programma dat wilde breken met het neoliberalisme en privatiseringen. Attac is erin geslaagd de rechten te verdedigen van mensen die in moeilijke omstandigheden leven in landen waar de burgerlijke vrijheden niet gewaarborgd zijn. Tegelijk richten wij ook een groot deel van ons werk op de rijke landen, die met hun agressieve neoliberale beleid de toekomst van de generaties in eigen land op het spel zetten en de mensenrechten schenden van arme mensen over de hele wereld.

We zijn voor vrede en tegen alle nieuwe oorlogen. Wij handelen volgens het principe van de internationale solidariteit. Wij overstijgen de Noord-Zuidkloof om iets te doen voor onze belaagde planeet - die ons onze hulpmiddelen en onze rijkdom biedt. Op wereldschaal heeft Attac een aanzienlijke bijdrage geleverd aan de bijeenkomsten van het Wereld Sociaal Forum en aan de talloze sociale fora die inspiratie hebben geboden aan miljoenen mensen in alle continenten. Uit de sociale fora zijn tientallen actieve thematische netwerken ontstaan, die de civiele samenleving en sociale bewegingen over de grenzen heen in beweging hebben gebracht. We hebben geëxperimenteerd met nieuwe manieren van organiseren of - zoals sommigen zullen zeggen - van desorganiseren, maar altijd op een creatieve manier. We hebben geen geweld gebruikt, ondanks de provocaties om uit te halen naar onze tegenstanders.

Overal waar mensen samenkomen, worden fouten gemaakt en ook wij hebben ons deel daaraan gehad. Attac werd overal in de verleiding gebracht om te veel op zich te nemen. Omdat “alles met alles samenhangt”, zijn wij te vaak gezwicht voor de verleiding om te proberen “alles voor iedereen” te zijn. De coördinatie van onze talrijke internationale campagnes heeft grote inspanningen gevergd van onze basisbeweging.

De uitdagingen voor de komende jaren

We worden vandaag geconfronteerd met een ongekende toename van wereldwijde crises. De financiële crises breiden steeds verder uit. De speculatie treft nieuwe, vitale sectoren zoals grond, grondstoffen en voedsel. De explosie van ongereglementeerde financiële macht en de andere neoliberale beleidslijnen van de meeste landen en internationale instellingen (zoals de WTO, het IMF en de Wereldbank) maken de al verschrikkelijke situatie van honger in de wereld alleen maar erger nu de voedselprijzen blijven stijgen.

Bovendien wordt de mensheid nu bedreigd door ernstige ecologische crises: de klimaatverandering, een nooit eerder gezien verlies aan biodiversiteit en de aantasting van de natuurlijke rijkdommen. Die problemen hangen nauw samen met de neoliberale globalisering, die onze wereldwijde publieke goederen niet beschermt, maar ze integendeel onderwerpt aan de oppermachtige financiële winstlogica.

Dezelfde logica van kapitalistische globalisering heeft geleid tot een veel grotere ongelijkheid, zowel op internationaal vlak als in de individuele landen. De financiële en de voedselcrisis hebben de bestaande ongelijkheid drastisch versterkt. De nieuwe kloof is het gevolg van de toenemende winsten van een kleine groep kapitaalbezitters, ten nadele van miljarden mensen en van onze planeet. De ecologische crisis zal ongetwijfeld leiden tot meer ongelijkheid tussen degenen die zichzelf tegen de gevolgen ervan kunnen beschermen en degenen die dat niet kunnen. De oplossingen voor deze crises moeten betrekking hebben op het systeem en op de hele wereld. De problemen kunnen alleen maar worden opgelost door een radicale breuk met het neoliberale beleid en door de oprichting van democratische instellingen die de wereldeconomie sturen.

Gezien de ernstige crisis van de neoliberale globalisering moet Attac een volgende stap zetten in het organiseren en bevorderen van alternatieven. We hebben altijd gereageerd op de crises van de neoliberale globalisering door middel van “actiegerichte volkseducatie”. Het leveren van kennis voor maatschappelijke verandering en deelnemen aan gezamenlijke acties met zoveel bondgenoten als we kunnen overtuigen, zullen sleutelelementen van ons werk en onze strategie blijven. Verdergaande internationale coördinatie zal steeds belangrijker worden om succesvolle campagnes voor democratische controle en de sanering van de financiële markten en de handel te kunnen voeren. Een belangrijke uitdaging voor de komende tien jaar ligt in de globalisering van de andersglobaliseringsbeweging, die haar kracht haalt uit alle groepen op lokaal en nationaal vlak.

De gevolgen van de globalisering blijken veel verder te gaan dan handel en financiën. Het welzijn van mensen op een planeet die haar grenzen heeft, verplicht ons tot radicale veranderingen in de manier waarop we consumeren en produceren: de economie moet zo worden georganiseerd en gereguleerd dat zij tegemoet komt aan de echte noden van de bevolking. Wij zullen werken aan en opkomen voor economische alternatieven en een economie die berust op sociale en milieurechten voor iedereen. Een andere economie is nodig! Een andere wereld is mogelijk!