27/10 - Europese vakbonden en andere sociale bewegingen staan voor een historische opdracht: Het kapitalisme grondig hervormen

De Europese werkgeversorganisaties en hun Noordamerikaanse collega’s zijn in paniek.

Na de “nationaliseringswoede” van de Amerikaanse overheid waarbij alle dogma’s van Milton Friedmann en de Chicagoboys en de paradigma’s van het neoliberalisme sneuvelden om toch maar het financiële systeem te stabiliseren, zeg maar: het kapitalisme te redden, proberen de werkgeversorganisaties de meubelen te redden uit de “klauwen van de overheid”.

In Europa gingen sommige overheden nog verder, zoals de Nederlandse overheid, en “nationaliseerde” intussen belangrijke banken, terwijl overal de roep om meer regulering van de financiële markten en de bancaire sector, tot en met nationalisering van “sleutelsectoren” terug voorwerp zijn van discussie na meer dan twintig jaar onbespreekbaar geweest te zijn, op straffe van uitgelachen te worden over zoveel naïviteit en wereldvreemdheid.

Kopstukken uit de internationale zakenwereld drongen erbij de politieke leiders op aan om de vrije markt de rug niet toe te keren, nu over de hele wereld de regeringen oplossingen zoeken voor de problemen die de mondiale financiële crisis hebben veroorzaakt.

De leiders van de ondernemersorganisaties van Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, de VSA en Italië waren in Parijs samengekomen om een gemeenschappelijk antwoord uit te werken, ook in het vooruitzicht van de topontmoeting van 18 oktober tussen José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, en Nicolas Zarkosy, de Franse president met George W. Bush, president van de VSA en natuurlijk anticiperend op de mondiale top van wereldleiders op 15 november in Washington (door sommigen reeds omschreven als Bretton Woods II).

De woordvoerders zeiden dat de leiders van de ondernemerswereld hun stem wilden doen horen omdat de ontmoeting in de VSA zich zou toespitsen op een algehele ombouw van ‘s werelds financiële architectuur, met inbegrip van ruimere bevoegdheden voor het Internationaal Monetair Fonds.

De topleiders uit de zakenwereld vrezen namelijk dat de regeringen zich zouden laten verleiden tot overregulering en zelfs zouden afglijden naar protectionisme. Ze verdedigden daarom de vrijhandel en de wereldwijde markteconomie als de enige middelen om economische groei te verzekeren. “Hoewel de markteconomie ordeloos en soms verkwistend is, weten we dat ze veruit het beste systeem is dat we hebben om de hulpbronnen tot in de verste uithoeken van de wereld aan te voeren en om de groei van de welvaart te verzekeren”, stelde Richard Lambert, hoofd van de CBI, de organisatie van Britse werkgevers.

Laurence Parisot, voorzitter van Medef, de Franse werkgeversorganisatie, zei: “De geschiedenis toont aan dat groei voortkomt uit vrijhandel, uit de ruimte die mensen krijgen om te innoveren. We mogen onze ondernemingen niet verzwakken. Wat ons is overkomen is niet de fout van de vrije markt, die regels nodig heeft. De oorzaak was dat er geen regels waren”.
Ze bevestigden nog maar eens hun steun voor de plannen die de verschillende regeringen deze maand hebben gelanceerd om het wereldbanksysteem te stabiliseren, maar voegden er aan toe dat die binnen de perken moesten blijven.

“Het moet enkel gaan om een tijdelijke participatie in de financiële markten” zei Emma Marcegaglia, hoofd van de Italiaanse Confindustria. Lambert zei “Er werd een brandbestendige muur opgetrokken tegen deze kwalen en er zijn nu tekenen dat de medicijn begint te werken”.
Lambert sprak zijn steun uit voor de hervorming van het IMF. “Vanzelfsprekend is het vreemd dat dit alles is kunnen gebeuren en dat het IMF geen rol heeft kunnen spelen. We moeten ons afvragen of het IMF geen actievere rol zou kunnen spelen”.

Jürgen Thuman, van de Duitse BDI vond dat het goed nieuws was dat de VSA nu open staat en zich opmaakt voor een discussie over een nieuwe benadering van economisch beleid.

Maar Donald Shephard van de Amerikaanse Kamer van Koophandel waarschuwde voor nieuwe internationale regelgevende instellingen. “Het zou een vergissing zijn om te reageren met een onoverdachte reflex” zei hij, “maar het is wel zinvol te onderzoeken hoe met de dingen om te gaan vanuit een zeker idee van regulering”.

“Overregulering of welke poging dan ook om de belastingen op het bedrijfsleven te verhogen met de bedoeling reddingsplannen te financieren zouden gewoonweg de nadelige economische gevolgen verergeren”, zei Parisot. “Op dit ogenblik beleven we een recessie, misschien niet in de academische betekenis van het woord, maar de ondernemingen in al onze landen zijn hun personeel aan het inkrimpen, beperken hun investeringen en stellen zich vragen bij hun uitgaven voor onderzoek. We bevinden ons op een dieptepunt van de economische cyclus”.

De leiders van de zakenwereld riepen de regeringen ook op om er voor te zorgen dat het mondiale banksysteem zich niet zou terugtrekken in een antirisico-mentaliteit.

Het is duidelijk dat de belangrijkste werkgeversorganisaties de meubelen van een gedereguleerd kapitalisme willen redden uit de huidige financiële wereldbrand.

Ze willen natuurlijk vooral stabiliteit op de wereldmarkten omdat de onstabiele situatie een bedreiging vormt voor het systeem zelf en steeds meer mensen vatbaar worden voor kritiek op het systeem en zich afkeren van de zogenaamde “geneugten van de globalisering”.

Dus zijn ze bereid een beetje regulering te ondergaan om toch maar niet tot structurele ingrepen te moeten overgaan. De overheden mogen een tijdje de controle over de bancaire sector overnemen maar moeten dit na enige vorm van stabilisatie terug loslaten en overgeven aan de enigen die dit systeem kunnen beheren: de private ondernemers, de durfkapitalisten, de grote speculanten. Het moet gaan over enkel een tijdelijke financiële participatie en wanneer de banken en de grote beleggers hun systeem gered zijn moeten de overheden zich terugtrekken en de financiële markten overlaten aan de ‘risicomentaliteit”.

Ze hebben volgens ons niets te vrezen want de meeste overheden en ook de sociaaldemocraten willen zo vlug mogelijk de bancaire meubelen teruggeven aan het dominante kapitalisme.

Toch nog even de woorden van de Franse president Sarkozy aanhalen die hij sprak tijdens een voordracht in het Europese parlement: “Laat dit duidelijk zijn: Europa zal niet dulden dat deze crisis zonder gevolgen blijft. We moeten het kapitalisme grondig hervormen. Wij willen niet dat dezelfde oorzaken opnieuw leiden tot dezelfde problemen".

Toch benieuwd hoe in de komende maanden gedane beloftes die werden gedaan in de voorbije weken over “meer regulering” zullen waargemaakt worden zonder “het kapitalisme grondig te moeten hervormen”.

Zonder de strijd van de werknemers en de politieke druk van onderop zullen die beloftes inderdaad op los zand gebouwd blijken. De Europese en Amerikaanse vakbewegingen en alle andere sociale bewegingen hebben op dit ogenblik een historische opdracht.

Attac Vlaanderen zal deze strijd ondersteunen tot het kapitalisme grondig hervormd is. Meer dan grondig.

Attac Vlaanderen, 27 oktober 2008
Eric Goeman, woordvoerder

Omdat een andere wereld mogelijk is