Hoe de WTO en de financiële crisis elkaar versterken

Verkeerde argumenten voor het aandringen op het afsluiten van de Doha Ronde

De afgelopen weken betoogde de directeur-generaal van de WTO, dhr Lamy, in zijn vele speeches geregeld dat de WTO een oplossing biedt voor de crisis. Zo zouden de WTO-regels "protectionistische maatregelen" en "eigen-economie-eerst"-politiek voorkomen die in de jaren ’30 van de vorige eeuw resulteerden in een economische depressie en daaruit voortkomende oorlogen. Het afsluiten van de Doha Ronde zou een versterking van regelgeving betekenen. In een speech van 29 oktober 2008 gaf hij toe dat het verlies van arbeidsplaatsen en inkomen van de laatste jaren deels toe te schrijven is aan handelsliberalisering. Hij stelde dat regeringen daarom het vertrouwen van burgers in handel moesten herstellen door een gezond binnenlands beleid. Aangezien echter die gezonde binnenlandse beleidsmaatregelen er niet zijn en de WTO-regels dit beleid zelfs ondermijnen, is er weinig voor te zeggen om nog verder te gaan met het liberaliseren.

Vele argumenten tonen aan dat het huidige "op regels gebaseerde" WTO-systeem niet voldoet en dat de actuele voorstellen die bij de Doha Ronde op de onderhandelingstafel liggen rampzalig zullen uitpakken voor de economische, sociale en ecologische problemen waarmee de wereld nu kampt:

• In de Doha Ronde wordt van de ontwikkelingslanden een omvangrijkere marktopening gevraagd dan van de ontwikkelde landen en daarmee een hogere belasting om de gevolgen van de liberalisering te dragen. Dit is tegenstrijdig met de principes van de Doha Ronde en contrasteert met de verantwoordelijkheid voor de financiële crisis die bij de ontwikkelde landen ligt. Deze zouden juist hun solidariteit moeten betuigen en unilaterale financiële steun verlenen om ontwikkelingslanden in staat te stellen handel te drijven zonder dat wereldwijd de sociale en ecologische behoeften worden ondermijnd.
• Het openen van nog meer markten verkleint nog meer de kans op overleven van kleine producenten en handelaars. In veel landen kunnen werkgelegenheid en inkomen niet gemakkelijk worden vervangen. Het huidige internationale economische systeem telt zó veel ongelijke spelers dat liberalisering niet de beweerde voordelen van vrijhandel biedt zoals wordt aangehaald in vergelijking met de jaren ’30 van de vorige eeuw. De multinationale ondernemingen zullen de winnaars van het spel van toenemende concurrentie zijn, en niet de arbeiders, armen en werklozen. De onderhandelingsteksten in de Doha Ronde weerspiegelen de lobby en eigen “protectionistisch” belang van de rijken en de multinationale ondernemingen; het aannemen ervan zou dan ook resulteren in een verkeerd, want oneerlijk en niet duurzaam, "op regels gebaseerd" systeem.
• De Doha Ronde gaat over deregulering en de inperking van het gebruik van beleidsruimte door regeringen en niet over het versterken van regelgeving. De Doha Ronde zou een mislukt ’laissez-faire’-politiek legitimeren dat is gebaseerd op het geloof dat de markten zichzelf reguleren en het algemeen belang voortkomt uit de vrijheid van iedereen om zijn/haar eigen belang na te streven. De financiële crisis heeft aangetoond hoe de vrije markt is gebaseerd op een falende ideologie en waarom de kloof tussen rijk en arm blijft toenemen. Vrije markten zijn niet in staat om rekening te houden met ecologische en sociale problemen.
• Lamy’s argument dat "de bescherming door de één, een gemiste kans voor de ander is" zou moeten worden veranderd in "elke marktopening is iemands gemiste kans". Van belang is dat er geen gemiste kans is om te bereiken wat het voorwoord van het WTO akkoord zegt: "de verhoging van de levensstandaarden, de garantie van volledige werkgelegenheid en een groot en voortdurend stijgend, reëel inkomen" en "het optimale gebruik van ’s werelds hulpbronnen overeenkomstig de doelstelling van een duurzame ontwikkeling" (..) "op een wijze die overeenkomt met [’s lands] respectievelijke belangen en behoeften gezien de verschillende niveau’s van economische ontwikkeling".

  Maar daarvoor zouden de handelsregels behoorlijk anders moeten worden!