De teloorgang van de aktieve welvaartsstaat

Tien jaar geleden is Vandenbroucke met het sprookje van de aktieve welvaartsstaat teruggekeerd uit Engeland, waar hij zich na een mislukte geldverbranding gaan herbronnen was. Dat sprookje vertelde dat de werkloosheid op termijn volledig zou verdwijnen dankzij zijn nieuw recept van de aktivering van de werklozen.

Jarenlang kon Vandenbroucke triomferen, want het bleef goed gaan met de kapitalistische ekonomie en dus daalde de werkloosheid. Vorig jaar echter is er een kink in de kabel gekomen. Het kapitalisme werd getroffen door een krisis, zoals de voorbije twee eeuwen ettelijke keren gebeurd is, en zulke krisis gaat nu eenmaal onvermijdelijk gepaard met een enorme toename van de werkloosheid. Vandenbroucke heeft dat als jongeman nog zelf verteld aan iedereen die het wou horen. Hij was er toen ten stelligste van overtuigd dat Karl Marx gelijk had.

Vandenbroucke heeft ons willen bedriegen met zijn sprookje en helaas zijn velen erin getrapt. Nu is het uur van de waarheid gekomen. Eigenlijk zou ik moeten zeggen van de volledige waarheid, want wat Vandenbroucke en zijn lakeien vertelden over de aktieve welvaartsstaat, waren geen leugens. Wel hebben ze een zeer belangrijk deel van de waarheid moedwillig verzwegen.

Het is juist dat in een periode van ekonomische bloei het kapitalisme voor volledige tewerkstelling kan zorgen. Het is ook juist dat de overheid in een dergelijke situatie de tewerkstelling kan bevorderen met allerlei maatregelen zonder dat daarvoor het kapitalisme moet aangetast worden. Ik heb er trouwens geen moeite mee om toe te geven dat Vandenbroucke wat dat betreft goed gewerkt heeft. Wat hij echter al tien jaar verzwijgt, is dat ekonomische krisissen eigen zijn aan het kapitalisme en dat er geen enkele mogelijkheid is om ze te vermijden, al kan interventie van de overheid de omvang en de gevolgen ervan wel milderen, zoals gebeurd is tussen 1945 en 1970.

Het discours van Vandenbroucke en van andere socialisten, zoals Blair en Schröder, gaf de indruk dat het kapitalisme niet meer bestond, tenzij ze bedoelden dat socialisten, anarchisten en kommunisten zich in het verleden vergist hadden en dat het kapitalisme een weldaad is voor de mensheid. Alleen heb ik ze dat nooit openlijk horen zeggen. Wel spraken ze voortdurend over de vrijemarktekonomie en kregen ze het woord kapitalisme niet meer over de lippen.

Vroeger wilden de socialisten de maatschappij veranderen en gezien het niet mogelijk bleek te zijn het kapitalisme af te schaffen zonder meteen ook de demokratie te vernietigen, ijverden ze voor anti-kapitalistische struktuurhervormingen. De laatste tijd was daar geen sprake meer van en de verkiezingsprogramma’s van de socialisten verschilden nauwelijks nog van die van de rechtse partijen.

De rijken hebben vandaag zoals vroeger andere belangen dan de armen. Voor de armen zijn grondige hervormingen van het ekonomisch sisteem een noodzaak, voor de rijken zijn die ongewenst. Ook vandaag zijn er nog klassen met tegenstrijdige belangen en daarom is het onmogelijk tegelijkertijd op te komen voor de belangen van iedereen. Dat is nochtans wat Blair, Schröder, Vandenbroucke en hun volgelingen meenden te moeten doen. Het gevolg is dat de armen zich niet meer vertegenwoordigd voelen door de hedendaagse socialistische partijen.

De huidige krisis is de zwaarste sinds 1929. De vooruitzichten van de ekonomisten worden elke dag somberder. Daarbij komt dat de opwarming van de aarde roet in het kapitalistische eten gooit. Een verdere groei van de ekonomie zal de opwarming onvermijdelijk bevorderen, maar zonder groei kan het kapitalisme niet voortbestaan.

Dat wordt nu al goed aangetoond door de krisis in de autosektor. Een daling van de autoverkoop is een goede zaak voor het milieu, maar een zeer slechte voor al wie rechtstreeks of onrechtstreeks werkt voor de auto-industrie. Binnen het kapitalisme is er geen oplossing voor dit dilemma.

Solidariteit kan wel een oplossing brengen. Ze zou inhouden dat we allemaal gevoelig minder gaan werken en daardoor ook minder verdienen, met dien verstande dat de laagste lonen voldoende moeten opgetrokken worden. De rijken moeten inleveren, de armen niet. Minder verdienen zou betekenen minder konsumeren of liever vrijer konsumeren, zonder de nefaste invloed van de reklame, die de mensen er met geraffineerde praktijken toe brengt zich allerlei produkten aan te schaffen, die ze zonder beïnvloeding niet zouden kopen.

Voor partijen zoals de Socialistische Partij Anders, die nu al vele jaren verkondigen dat het kapitalisme met hun hulp alle sociale problemen kan oplossen, is het uiteraard zeer moeilijk om toe te geven dat ze onzin verteld hebben en dat het kapitalisme moet verdwijnen, wil de mens nog een toekomst hebben op aarde. Dus blijven ze de waarheid geweld aandoen en dan staan ze verbaasd dat de mensen in toenemende mate niet meer van hen moeten hebben.

De rechtse partijen verdedigen de belangen van de rijken, maar sinds de invoering van het algemeen stemrecht geven ze ook de indruk dat ze iets doen voor de armen, dat ze partijen zijn voor iedereen. De traditionele socialistische partijen willen nu ook de belangen van iedereen verdedigen zonder te begrijpen dat zij alleen al door hun naam nooit het vertrouwen zullen krijgen van de rijken, maar dat ze intussen wel dat van de armen aan het verliezen zijn.

De teloorgang van de aktieve welvaartsstaat zal daarom onvermijdelijk gepaard gaan met de teloorgang van de traditionele socialistische partijen, tenzij ze tijdig inzien dat hun huidig beleid voor henzelf tot een katastrofe zal leiden.