Bolivia: Na samenkomsten voor een nieuwe grondwet nationaliseert Morales een petroleummaatschappij

Alle betogingen voor de grondwet van de voorbije weken leken samen te komen op het plein, culminerend in vuurwerk, gejuich en muziek. Op een centraal podium wisselden optredens af met toespraken door vertegenwoordigers van de verscheidene aanwezige sociale bewegingen, met optredens door muziekgroepen van elders in het land, met Afro-Boliviaanse dansen en politiek geïnspireerde hip hop uit La Paz. De leden van de Bartolina Sisa vrouwenorganisatie kwamen aan het woord naast mijnwerkers, leden van buurtraden, gepensioneerden, studenten en leiders van de boeren (campesinos) en van de inheemse bevolking.

De aanwezigheid van zo diverse groeperingen onderstreepte het belang van de deelname van Boliviaanse sociale bewegingen aan het veranderingsproces dat werd verwezenlijkt in samenwerking met de regering. Zoals Sacha Lorenti, vice-minister van Coördinatie van Boliviaanse Sociale Bewegingen vertelde op Tele Sur: “De structurele veranderingen die het land doormaakt, kan men niet vatten zonder te erkennen welke rol sociale bewegingen, de volksorganisaties van dit land, er in spelen”.

Het plein was stampvol. Men danste in de straten; orkesten speelden her en der, zowel op als buiten het podium, slaand op trommels en blazend op fluiten. Zoals de menigte en de marsmuziek uit de stad bijeenkwamen, zo ook de campagneteksten (pamfletten, bladen, kalenders, posters). Alles werd doorgegeven of zelfs in de lucht geslingerd als confetti. Hoewel er Boliviaanse vlaggen rondom het plein waren gehangen, waren de regenboogkleurige wiphala-vlaggen van de Boliviaanse inheemse meerderheid talrijker. Bier was te koop op het voetpad, met de verwittiging dat het de laatste dag was waarop men, voorafgaand aan de verkiezing, mocht drinken; drankgebruik en het voeren van campagne werden voor de volgende drie dagen verboden om in heldere toestand op zondag te kunnen stemmen.

De Boliviaanse president Evo Morales kwam toe rond 20 uur, nadat hij eerder die dag een speech had gegeven in La Paz, waarna hij naar Cochabamba werd gevlogen om er de campagne af te sluiten en terugkeerde naar de Plaza Murillo voor een laatste duw aan de grondwet. Toen Morales aankwam hief iemand van op het podium een roep aan die zich onder de menigte verspreidde: “Evo! Evo! Evo!”. De president sprak over de diversiteit van de menigte, de muziek en de cultuur die op het plein tot uiting kwamen. “Dit is plurinationalisme” zei hij verwijzend naar het kernthema in de grondwet, “maar sommige (elite)families in Bolivië geloven niet in plurinationalisme” ging hij verder, zijn vinger opstekend en de kritieken op de nieuwe grondwet afkeurend. Hij had het verder over de progressieve bepalingen in de nieuwe grondwet, besprak de overwinning met de stemming in augustus over zijn afzetting, en de regionale steun die hij ontving van andere Latijns Amerikaanse leiders: “Wij zijn gelukkig niet alleen”. Na het aanroeren van de hoofdthema’s uit recente toespraken, sloot hij af met de uitroep “Patria o Muerte”.

Het applaus dat erop volgde werd snel onderdrukt door het gedonder van vuurwerk dat in het midden van het plein werd aangestoken. Het vloog naar alle kanten, gevaarlijk dicht bij de menigte; stukjes karton van de explosies vlogen overal rond. Naast de hoop, in deze momenten door velen in de menigte gekoesterd, viel op dat het juist tot vijftig jaren voorheen verboden was geweest aan de inheemse bevolking op de Plaza Murillo te komen. En nu, deze nacht vierde een overwegend inheemse menigte de op handen zijnde overgang naar een nieuwe grondwet die niet eerder gegeven rechten aan de Boliviaanse inheemse meerderheid zou toekennen.

De dag daarop, vrijdag 23 januari, tekende Morales het decreet dat alle aandelen van de Chaco Petrolera Ltd Oil Company nationaliseerde. De president verzekerde dat alle werknemers van de maatschappij hun werk zouden behouden maar dat het bestuur zou vervangen worden. De maatschappij, geleid door de Anglo Argentine Panamerican Energy, is een dochtermaatschappij van het Britse BP. Onder Morales heeft de Boliviaanse regering reeds eerder verscheidene gas-, olie-, mijnbouw- en telecombedrijven overgenomen.

Na het tekenen van het decreet in Entre Rios verklaarde Morales: “Beetje bij beetje nemen wij het beheer over van onze maatschappijen, van onze natuurlijke hulpbronnen”. Hij legde uit dat “petroleummaatschappijen de Boliviaanse regels niet eerbiedigen” maar dat de regering “private investeringen zal respecteren zolang de maatschappijen zich voegen naar de Boliviaanse normen ... . Wij willen partners, geen bazen. Die recuperatie (van de gasindustrie) die de onze is, is het beste eerbetoon aan het land en aan hen die het leven gaven in de sociale strijd”. Pedro Montes, de leider in functie van de Boliviaanse Arbeiders Centrale (COB) vertelde aan de Agencia Boliviana de Information: “Evo Morales staat niet alleen want wij, de arbeiders, treden hem bij”.