Een brave Big Ask

Het was mooi op het strand van Oostende, dansen tegen de opwarming van de aarde, met duizenden jonge mensen.

Ze hebben gedanst om de politici te vragen maatregelen te nemen om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te doen dalen. Heel naïef is dat, want de politici zijn machteloos.

Een drastische daling van de uitstoot van broeikasgassen is alleen mogelijk, wanneer de konsumptie van de meerderheid van de bevolking in de rijke landen gevoelig daalt en de meerderheid van de bevolking in die landen is daar niet toe bereid. Een politikus die zou proberen de overvloedige konsumptie aan banden te leggen, zou bij de volgende verkiezingen niet meer verkozen raken, en dus durft geen enkele politikus doen wat echt nodig is om het klimaatprobleem op te lossen. Daarom zullen de maatregelen, die politici durven nemen, altijd ruimschoots onvoldoende zijn.

In de neoliberale samenleving is de mogelijkheid tot overvloedige konsumptie de kompensatie voor afmattend en stresserend werk. Mensen werken zich kapot en met het loon, dat ze voor hun uitputtende arbeid ontvangen, schaffen ze zich alle mogelijke konsumptieprodukten aan, waarvan het neoliberale geloof hen voorhoudt dat ieder mens ze nodig heeft voor zijn geluk. En juist deze onnozelheid van de neoliberale kudde maakt het de politici in demokratische staten onmogelijk de katastrofe van de opwarming van de aarde te voorkomen.

Wie iets wil ondernemen tegen de opwarming van de aarde, moet strijd voeren tegen de konsumptie en tegen de reklame, die aanzet tot een verdere groei van die konsumptie. Technische oplossingen om de CO2-uitstoot te verminderen zullen niets uithalen, indien de konsumptie van de rijken blijft toenemen. De verantwoordelijken voor de opwarming van de aarde zijn niet de politici, maar allen die van mening zijn dat de mens leeft om zoveel mogelijk te konsumeren, dat hij nooit genoeg kan konsumeren en dat zijn waardigheid erin bestaat meer te konsumeren dan de anderen.

Jongeren hebben overschot van gelijk, wanneer ze zich zorgen maken over hun toekomst, want ook al zullen de bijzonder onaangename gevolgen van de opwarming van de aarde zich eerst laten voelen in Azië en Afrika, Europa zal er niet aan ontsnappen. De meeste jongeren zullen het meemaken, de meeste ouderen niet. Het is alleen maar een kwestie van tijd.

Daarom begrijp ik niet dat jonge mannen en vrouwen die er echt iets willen aan doen, zo kalm, braaf en vreedzaam blijven, dat ze niet overmand worden door woede, dat ze alleen maar een beetje dansen voor een betere wereld in plaats van de verantwoordelijken voor de nakende katastrofe eens heel hard aan te pakken.

Die verantwoordelijken zijn ondermeer andere jonge mensen, zoals die studenten die naar de universiteit trekken met dure auto’s, die ze gekregen hebben van hun rijke ouders. Ze hebben die wagens alleen maar nodig om te stoefen, om te tonen dat hun ouders veel geld hebben en dat ze daardoor behoren tot de klasse van de belangrijke mensen.

In onze neoliberale samenleving is het helaas zo dat wie geen auto bezit, het slachtoffer is van diskriminatie. Men kan dan ook niemand verwijten dat hij zich een wagen aanschaft. Iets anders is het, wanneer het belangrijkste kriterium bij de keuze van een auto het verlangen is om aan de anderen te tonen dat men veel geld verdient, wat leidt tot de aankoop van zeer dure en zeer vervuilende wagens, en wanneer die auto voor alles en nog wat gebruikt wordt, omdat men het beneden zijn waardigheid acht zich te voet, per fiets of met het openbaar vervoer te verplaatsen.

In de Gentse studentenbuurt staan tijdens het akademiejaar heel wat auto’s dagenlang onafgebroken geparkeerd. Ze horen toe aan studenten die er in het begin van de week mee naar Gent komen, er op het einde van de week mee naar huis rijden en ze tussendoor nauwelijks gebruiken. Die studenten brengen meer CO2 in de lucht dan wie de trein neemt, maar slechts half zoveel als wie door zijn ouders per auto gebracht en afgehaald wordt. Als die studenten dan met een kleine wagen rijden, is hun bijdrage tot de opwarming van de aarde niet zo groot.

Anders is het gesteld met BMW’s, Mercedessen, 4X4’s en andere dure wagens van zonen en dochters van rijke mensen, die ook in het begin van de week in de studentenbuurt geparkeerd worden, maar waar meestal dagelijks mee gereden wordt. Deze studenten doen goed hun best om een flinke bijdrage te leveren tot de opwarming van de aarde. Het is alsof ze met hun autogebruik willen zeggen dat de rijken het recht hebben om te vervuilen en de armen niet. Nochtans heeft in Gent geen enkele student een auto nodig om zich snel te verplaatsen. In deze stad is de fiets namelijk het snelste vervoermiddel.

De meeste rijken hebben zich altijd arrogant gedragen. Dat is heel de geschiedenis zo geweest. Het gedrag van de rijke autostudenten is het normaal gedrag van rijke mensen. De rijken hebben nooit vrijwillig afstand gedaan van hun voorrechten, op enkele uitzonderingen na. De meeste rijke autostudenten zullen dan ook nooit vrijwillig afstand doen van hun dure wagens met een hoge CO2-uitstoot. Ze zijn er fier op dat hun ouders zoveel geld hebben dat ze naar hartelust kunnen vervuilen. Vervuilen is hun recht, het recht van rijk krapuul.

Veertig jaar geleden studeerde ik ook aan de Gentse universiteit. Als ik toen zou geweten hebben dat in mijn jaar of op mijn kot een krapuul zat, dat met zijn stoefwagen overvloedig CO2 in de lucht spoot, omdat hij van mening was dat hij als arrogant rijkeluiszoontje het volste recht had mijn toekomst ernstig in gevaar te brengen met zijn overvloedige konsumptie, dan zou het zeker felle ruzie geweest zijn en wellicht nog iets meer. Maar de jongeren van vandaag zijn braaf. Ze lopen de pacifisten achterna. Ruzie maken met rijk krapuul uit hun onmiddellijke omgeving vinden ze immoreel. En dus kunnen rijke misdadigers ongestoord hun bijdrage blijven leveren tot de verdere opwarming van de aarde en zullen onze deugdzame jongeren, als ze oud genoeg worden, aan den lijve ondervinden wat die opwarming zoal allemaal meebrengt.