Attac logo
Associatief netwerk voor een Taks op financiële Transacties
en voor het Aansterken van de Civiele maatschappij
Beginpagina    Zand in de Machine    ZidM > 2009    Laat ons (weer) praten over fiscaliteit: belasting is geen ondeugend woord!  
| thema: fiscaliteit  |
 

Laat ons (weer) praten over fiscaliteit: belasting is geen ondeugend woord!

> Thierry Jacques - gepubliceerd op 30 oktober 2009

Dit is de vertaling van een opiniestuk geschreven door de voorzitter van de MOC (Waalse Christelijke Arbeidersbeweging) en verschenen in La Libre Belgique. Of Attac Vlaanderen volledig akkoord is met de inhoud doet er niet toe, het belangrijkste is dat dit een goed onderbouwde maar ook heldere bijdrage is tot een van de meest essentiële discussies over de mogelijkheden tot herverdeling via meer fiscale rechtvaardigheid.

Belastingen zijn de noodzakelijke bijdrage om lid te mogen zijn van een rechtvaardigere samenleving - Marc Moulin.

De hele wereld is ten prooi gevallen aan een ernstige crisis , die ons ertoe brengt ons ontwikkelingsmodel, onze manier van produceren en verbruiken en ook onze levensstijl in vraag te stellen.

In onze contreien werd de hulp van de overheid ingeroepen om het verderfelijk banksysteem te hulp te snellen; hiervoor werden gigantische financiële middelen gebruikt.

In dergelijke situatie zien ons land en zijn bestuurders zich geplaatst voor cruciale keuzes voor de bevolking: de openbare uitgaven verlagen of de collectieve heffingen / belastingen verhogen .

De aanhangers van het liberalisme en de werkgevers bepleiten vandaag de verlaging van de overheidsuitgaven.

Voor hen is de oplossing simpel : minder sociale uitkeringen , minder openbare diensten.

Het is nochtans de slechtst mogelijke oplossing. Vooreerst omdat juist in deze ongelijkheid niet alleen de onzekerheid en stijgende armoede maar ook deze crisis geworteld zit.

De intussen beroemde Amerikaanse subprimes bijvoorbeeld, zijn er juist kunnen komen doordat meer en meer gezinnen niet voldoende inkomen hadden om behoorlijk te kunnen leven; anderzijds werden ze meer en meer tot overconsumptie aangezet, waardoor ze zich meer en meer in de schulden gingen steken.

De opkomst van het tijdelijke werk, de (neerwaartse) druk op de lonen, de middelmatigheid van de sociale uitkeringen (gezondheidszorg, pensioenen en werkloosheid), de tekortkoming van de openbare dienstverlening, zijn even vele oorzaken van de massale verarming van de Amerikaanse bevolking, die aan de grondslag lagen van de crisis.

In de Europese landen, meer bepaald in het onze, hebben de sociale zekerheid en de herverdelingssystemen juist gediend als schokdemper voor de crisis; toch heeft dat niet volstaan om de gevolgen op het financiële systeem en de reële mondiale economie te vermijden.

De landen uit het zuidelijk halfrond hebben, wat henzelf betreft, deze gevolgen ten volle moeten ondergaan .

Als de crisis sociale wortels heeft, dan is het zeker niet door de sociale uitkeringen te verlagen dat men er een gepast antwoord op biedt; de inkomsten van de bevolking verlagen, meer bepaald die van de meest kwetsbaren onder ons, kan niets anders dan de bestaande ongelijkheden nog vergroten en de huidige crisis nog verergeren .Een situatie die niet anders kan dan verslechteren als we ons niet voorbereiden op de kost van de vergrijzing van de bevolking .

Bovendien omdat wat we vandaag meemaken eveneens het failliet is van het systeem van groei, gebaseerd op overconsumptie, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en totale vernietiging van het ecocysteem.

Deze ongelimiteerde groei is onhoudbaar; zij verstoort het klimaatevenwicht, zij houdt miljoenen mensen in de armoede, zij bedreigt de toekomst van onze planeet en haar bevolking.

Daarom moeten wij wel onze levensstijl aanpassen en, in tegenstelling tot wat sommigen prediken, gebeurt dit middels publieke diensten die kiezen voor een echte ontwikkeling, menselijk en duurzaam !

Meer bepaald voor ons land impliceert dit dat we aan de Gewesten en Gemeenschappen de middelen geven om massaal te investeren in een daadkrachtige politiek wat betreft openbaar vervoer, huisvesting, onderwijs en cultuur, energiebesparing, ondersteuning van ouderen en begeleiding van kinderen en jongeren.

Meer bepaald wat de overheidsontvangsten aangaat, zien we uit naar verantwoordelijke politici die gedurfde en rechtvaardige beslissingen nemen .

De belangrijkste uitdaging vandaag is die waarbij we de belastingen die de samenleving in zijn geheel dient te betalen om te bouwen aan een ander, sociaal en duurzaam ontwikkelingsmodel, herlegitimeren .

Maar als vandaag de dag belastingen verguisd en verfoeid worden, is dat gelegen aan het feit dat ze als onrechtvaardig worden ervaren.

Het is dus de hoogste tijd om dit te vervangen door echte fiscale rechtvaardigheid die onze bevolking verzoent met collectieve inhoudingen/bijdragen en meer overheidsoptreden.

Meerdere pistes kunnen worden bewandeld.

Vooreerst de strijd tegen fiscale fraude

In hun verklaringen zijn de betrokken partijen het volkomen eens over de nood aan een daadkrachtiger optreden hiertegen. Maar in feite zijn sommigen slechts geïnteresseerd in de vervolging van sociale fraude.

Bovendien , zoals ambtenaren van de fiscus meermaals beaamden, legde men de laatste jaren niet bepaald grote ijver aan de dag wat de organisatie van de bestrijding van deze fiscale fraude betreft Niet minder dan 108 aanbevelingen komen voor in het rapport over de grote fraudedossiers, opgesteld door de parlementaire onderzoekscommissie ( niet inbegrepen een 100-tal opmerkingen in bijlage , die uitgaan van het Rekenhof ). Deze opmerkingen gaan vooral over het functioneren, de opdrachten en de middelen van de FOD Financiën. Dit toont aan dat er daar nog veel werk voor de boeg ligt.

In het kielzog dringt overheidsoptreden zich op om bepaalde vormen van fiscale spitstechnologie te beletten, die weliswaar hoewel ze soms volkomen wettelijk, doch ethisch onaanvaardbaar zijn . Dit is het geval wanneer het aan natuurlijke personen wordt toegestaan hun activiteit uit te oefenen onder vennootschapsvorm, waardoor ze van een lager tarief kunnen genieten en ontsnappen aan een hap belastingen die door een gewone burger wèl moet worden opgehoest.

Vervolgens zijn er de fiscale aftrekposten , of , beter gesteld : de fiscale kado’s...

Deze zijn er vooral voor de ondernemingen (inbegrepen de banken: gezien hun verantwoordelijkheid voor de crisis en gezien de overheidssteun waarvan ze konden genieten wordt het behoorlijk onfatsoenlijk dat ze daarbovenop nog eens dergelijke kado’s ontvangen van de overheid en dus de belastingbetaler); en vooral de notionele intrestaftrek, waarvan de kost oorspronkelijk, in 2005, werd geschat op 500 miljoen Euro en die in 2008 opliep tot 3,3 miljard Euro.

Het gaat hem ook over de onroerende fiscaliteit; de fiscale uitgaven (meerbepaald de ontvangsten die niet werden geïnd door de overheid), verbonden met de aftrekken bij aankoop van onroerende goederen, vertegenwoordigen enorme bedragen op de overheidsbegroting (nu al zonder twijfel meer dan 2 miljard).

We kunnen hier ook de fiscale aftrekken voor energiebesparende investeringen (bijv. de installatie van zonnepanelen) of voor uitgaven om de woonst te beveiligen tegen diefstal aanhalen. Is het nog normaal dat de gemeenschap, d.w.z. iedereen, moet bijdragen aan dergelijke initiatieven die voorbehouden zijn aan bepaalde categorieën van burgers, met name de eerder welgestelden?

Deze aftrekken zijn des te meer oneerlijk , voor het individu evengoed als voor de ondernemingen, omdat vooral de sterksten onder ons ervan profiteren, nl. juist de rijkste families, en de ondernemingen die het meest fiscale spitsvondigheid aan de dag leggen (vooral de grote bedrijven en multinationals). Een andere piste situeert zich in de fiscaliteit op financiële en onroerende opbrengsten.

De aandeelhouder ontvangt dividenden en intresten die onderworpen zijn aan een roerende voorheffing van 15 of 25 %; deze moeten niet worden aangegeven in de belastingsaangifte; er is bijgevolg geen progressiviteit, in tegenstelling tot de belasting op inkomen uit arbeid.

Een eigenaar, die inkomsten ontvangt van gebouwen die hij verhuurt, wordt belast op een theoretisch inkomen: het Kadastraal Inkomen; dit inkomen werd al jaren niet meer herzien en ligt dus, in de meeste gevallen, een stuk lager dan de werkelijk ontvangen huur.

Wat betreft de meerwaarden, of het nu gaat om meerwaarden op effecten of op onroerende goederen : deze zijn eenvoudigweg vrijgesteld ( in 2006 realiseerde de groep Brussel-Lambert bij de verkoop van zijn aandelen in Bertelsmann een meerwaarde van 2,3 miljard Euro, volledig vrijgesteld van belastingen!)

Al deze voordelen komen vooral ten goede aan de rijkste mensen, want het is vooral in die groep met de hoogste inkomens dat men de meeste roerende en onroerende inkomsten aantreft; en ook aan de best genoteerde vennootschappen, waarvan men het bedrag aan belastingvrije meerwaarden voor de periode 1991-2005 schat op 70 miljard euro .

Wat de inkomens uit arbeid aangaat: iedereen is het erover eens dat deze in ons land vandaag de dag te zwaar worden belast. Laat ons toch proberen meer duidelijkheid te scheppen.

Als men het heeft over de lasten op arbeid , neemt men ineens de bedrijfsvoorheffing en de sociale lasten samen.

Wat deze laatste betreft, laat ons eerst in herinnering brengen dat het hier gaat om een uitgesteld en solidair loon, dat toelaat de pensioenen te financieren, de uitkeringen bij werkloosheid, ziekte, invaliditeit enz...

Maar het is waar dat op deze lonen de financiering van de sociale zekerheid is gesteund. Er moet dus inderdaad werk gemaakt worden van een meer evenwichtig en rechtvaardig systeem ter financiering van onze sociale zekerheid, bijvoorbeeld door het opleggen van een algemene sociale bijdrage op het geheel van inkomsten, inbegrepen die uit kapitaal, opdat de lasten op arbeid kunnen worden verlaagd.

De progressiviteit van de belasting op inkomsten uit arbeid zou moeten worden hersteld; de belastingvrije sommen optrekken (in 2009 : 6150 euro bruto per jaar), en de belastingtarieven van 52,5 % en 55% terug toepassen op de hoogste inkomens. Deze tarieven werden geschrapt bij de laatste belastinghervorming, hetgeen een formidabel kado was aan de hoogste inkomens.

Bovenop de progressiviteit van de belasting zou weer een globalisatie van inkomsten moeten komen: dit systeem bestond tot de hervorming van 1982 .

Een andere te bewandelen weg om te komen tot meer rechtvaardige belastingen, is het halt roepen aan extra-legale voordelen die de laatste jaren een explosieve groei kenden.

Op dat gebied is ons land alvast een voorbeeld van creativiteit: de vehikels van vennootschappen, de stock-options, de representatiekosten, de verschillende soorten verzekeringen, zijn even zovele voorbeelden van voordelen die vooral de meest geprivilegieerde categorieën van onze bevolking ten goede komen en die bovendien nog eens genieten van een uiterst fiscaal-vriendelijke behandeling.

Des te meer omdat de begunstigden ervan sowieso al deel uitmaken van de groep met de hoogste inkomens. Het is dus zeer zeker mogelijk om in dat gebied massaal overheidsmiddelen te recupereren, eenvoudigweg door ze te onderwerpen aan een belasting die gelijk is aan die waaraan de klassieke beroepsinkomsten worden onderworpen. Nog een andere ontoelaatbare wantoestand betreft de gemeentebelastingen.

Als deze worden toegepast op basis van de personenbelasting, is de bijkomende last verschillend van gemeente tot gemeente. Zij zijn bovendien des te hoger naarmate het gemiddeld inkomen van de inwoners lager ligt, terwijl juist in die gemeenten de sociale behoeften merkelijk hoger zijn.

Dergelijke onderlinge verschillen leiden ertoe dat de inwoners van La Louvière een gemeentebelasting van 8,5 % moeten betalen , die van Waterloo 5,7 % en de begenadigden van Knokke een tarief van 0%! (Zie bvb. ook de verschillen tussen Gent en Sint-Martens Latem, nvdr.)

De meerderheid kan in dat verband gebruik maken van de fiscale marge van de Gewesten. Extra’s zijn mogelijk en moeten ervoor zorgen dat de inspanningen worden herverdeeld door een beetje meer te vragen aan de rijken en wat minder aan de armen.

Dit zou de weg openen naar een politiek die ons betrekt bij duurzame ontwikkeling door te investeren in huisvesting en openbaar vervoer, energiebesparende isolatie en diensten aan de bevolking.

Tot slot : laten we wantrouwig zijn ten aanzien van valse “goede ideeën” betreffende de BTW.

De laatste tijd riep de horeca op tot verlaging van de BTW op restaurantbezoek. (In Vlaanderen zwaar ondersteund door UNIZO, nvdr.) Dit alles onder het mom van hulp aan een noodlijdende sector en om aan te sporen tot bijkomende tewerkstelling, meer nog : het afzweren van het zwartwerk.

Het Franse voorbeeld ervan leidt nochtans niet tot navolging. De tewerkstelling kwam er niet en de kost voor de Franse begroting is enorm. Voor België becijferde de denktank Itinera de totale kost van dergelijke hervorming op niet minder dan 1,4 miljard euro , oftewel het driedubbele van de schatting door onze Minister van Financiën!

Ons land zou nochtans (zoals het geval was op andere vlakken zoals de mensenrechten) een voorbeeldfunctie kunnen hebben wat betreft de daadkracht die op Europees en internationaal niveau zou leiden tot de bestrijding van andere flagrante fiscale onrechtvaardigheid: de totale afwezigheid van een belasting op kerosine, beschamend privilege van het luchtverkeer, die tegelijk zorgt voor een groei van de CO2 uitstoot; de afwezigheid van een vorm van Tobintaks op internationale financiële verrichtingen en op speculatie. (zeker: het Belgisch parlement heeft ervoor gestemd , maar alleen om het toepasbaar te maken in àndere Europese landen )

België is, in vergelijking met zijn buurlanden, ten andere in vertraging wat betreft de groene fiscaliteit; het lijkt dus evident om maatregelen te treffen wat dat betreft en tegelijk om bepaalde nieuwe fiscale inkomsten te garanderen, maar eveneens om gedrag dat nefast is voor het milieu te ontmoedigen. Voor deze gedragingen krijgen we immers een of andere dag toch de rekening gepresenteerd. Ook hier is het aangeraden die maatregelen te laten gepaard gaan met een politieke besluitvorming die aan de burgers daadwerkelijk de gelegenheid zal bieden om hun gewoonten te veranderen (zoals door een veel groter aanbod aan openbaar vervoer), en die niet diegenen zal bestraffen die niet beschikken over voldoende middelen.(zoals door eindelijk eens de gemeenschap de kosten te laten dragen voor de isolatie van de huizen van behoeftige gezinnen).

Al deze pistes tonen één ding aan: het is nodig en zelfs onmisbaar om een nieuwe belastinghervorming, ons opgedrongen door de huidige crisis, door te voeren. Deze hervorming moet het geheel van burgers en ondernemingen van ons land laten bijdragen aan een rechtvaardiger en menselijker samenleving.

Een samenleving waarin ieder bijdraagt in functie van zijn middelen, om gezamenlijk en solidair te kunnen bijdragen tot een hoge levenskwaliteit en een toekomst voor alles en iedereen .


Thierry Jacques is voorzitter van de Waalse Christelijke Arbeidersbeweging (MOC)
De vertaling is van Inge De Vriendt, lid van Attac Vlaanderen, waarvoor onze vriendelijke dank.

Spip-redacteur:   francis
 
 
In- & Uitschrijven
Zand in de machine




Attac persberichten




Kalender
« Februari 2018 »
M D W D V Z Z
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 1 2 3 4
 
Trefwoorden
 
 Attac Vlaanderen  |  Statistieken  |  Privé-ruimte  |  Alle rubrieken  |  Alle documenten

Verwittiging - De gepubliceerde documenten weerspiegelen, tenzij anders vermeld, niet noodzakelijk het standpunt van Attac Vlaanderen. Zij zijn de standpunten van hun auteur(s) en eventueel van werkgroepen of andere organisaties. Dat de documenten hier gepubliceerd worden is omdat wij willen meegenieten van beschikbare ideeën en expertises om samen onze toekomst te heroveren en aan die andere mogelijke wereld te werken.

Logo Creative Commons
Alle teksten van deze site mogen gebruikt en gecopiëerd worden onder de voorwaarden van toepassing van de Creative Commons Licentie.