Attac logo
Associatief netwerk voor een Taks op financiële Transacties
en voor het Aansterken van de Civiele maatschappij
Beginpagina    Zand in de Machine    ZidM > 2009    Belastingen betalen in Finland is een publieke zaak   
| thema: fiscaliteit  |
 

Belastingen betalen in Finland is een publieke zaak

> Matti Kohonen - gepubliceerd op 5 december 2009

De Scandinavische landen hebben een merkwaardige praktijk van belasting betalen - niet alleen betalen zij belastingen maar bij hen wordt dat openbaar bekend gemaakt. Ieder jaar rond oktober-november publiceert de belastingadministratie een openbare lijst van de inkomsten van de belastingbetalers en van de belastingen op vermogensaanwinst voor het vorige belastingjaar (je betaalt wel 0,36 cent per regel). Gezien de belasting op rijkdom, op vermogen in 2006 is afgeschaft, zijn rijkdom en vermogen niet meer openbaar.

In de praktijk zijn er een aantal publicaties en diensten die de gegevens opkopen en publiceren, en die bijvoorbeeld proberen te achterhalen wat het inkomen is van uw collega of van een vriend. Een van die publicaties is Veropörssi, die het belastbaar inkomen publiceert van alle burgers die meer dan 10.000 € belastbaar inkomen hebben, en die publicatie heeft zelfs een dienst met een tekstbericht zodat je sneller een antwoord kan krijgen.

Kranten, zowel kwaliteitskranten zoals Aamulethi en tabloids zoals Ilta Sanomat en ook andere media publiceren vergelijkbare cijfers in een gemakkelijk toegankelijk formaat; ook de openbare omroep YLE heeft een "belastingsmachine" voor het opzoeken van de hoogste inkomens en vermogensaanwinsten in elke gemeente.

De belastingsaangifte van mijn ouders is openbaar, zoals ook die van mijn buren, en dat van mij zou het ook zijn als ik geen student was in 2007 en daardoor minder dan 10.000 € belastbaar inkomen had. Giften en subsidies zijn niet openbaar gezien belasting op giften niet valt onder de openbaar beschikbare aftrekken. En zo zijn studenten, atleten en kunstenaars met een beurs afwezig in deze publicaties. Er is een debat aan de gang of die ook openbaar moeten zijn, evenals de pensioenbijdragen, ik ben eerder geneigd dat alle vormen van betaling, zowel giften als opbrengsten uit aandelen ook openbaar zouden moeten zijn.

De hoogste inkomsten zijn openbaar in Finland door de sterke mediacontrole op die hoogste inkomsten. De CEO’s van Nokia en andere grote ondernemingen zijn allemaal bekend niet alleen omwille van hun openbare rol in de bedrijfswereld, maar ook door hun belastingsaangiften. De Voorzitter van de Raad van bestuur van Nokia en van Shell, Jorma Ollilla had 9,8 € miljoen salaris in het aanslagjaar 2007, terwijl Mika Ihamuotila, de CEO van modegroep Marimekko, een salaris had van 5,1 € miljoen. Beide zijn zeer gerespecteerde bedrijfsleiders.

Andere technologiebedrijven en investeringsbanken horen ook tot de top van hoogste inkomens. Verrassend veel nieuwelingen van de afgelopen tien jaar horen bij de top van vermogensaanwinst belastingbetalers - waardoor het vermoeden rijst dat andere vermogens offshore gegaan zijn. De hoogste vermogensaanwinst belastingbetaler was Göran Sundholm, de CEO en grondlegger van Marioff, de fabrikant van brandblusapparaten, met 81 miljoen aan vermogensaanwinst. Hij verkocht een deel van de aandelen van het bedrijf in 2001 aan Nordic Capital, een privé-onderneming met domicilie in Jersey! Het bedrijf werd door Nordic Capital verkocht in 2007. Ondanks recente verdragen tussen de Scandinavische landen en de Kanaaleilanden om belastingsgegevens uit te wisselen; is het moeilijk voor de belastingsdienst om te weten welke informatie zij moet vragen over een fonds met domicilie in Jersey.

Weinig mensen maken veel ophef over hoeveel hun buurman verdient, en de culturele transparantie gaat veel verder dan alleen de belastingen in de Scandinavische landen. Namen van ingezetenen en ondernemingen zijn altijd buiten de gebouwen op postbussen en deurbellen te lezen. Bedrijven hebben vaak hun naam in grote verlichte neonlampen op de zijmuren van hun gebouwen, deels omwille van zichtbaarheid in de donkere winternachten, maar ook omwille van het idee van te weten wie waar te vinden is - wat cruciaal is voor belastingsinning. De geschiedenis hiervan is interessant, zoals Osmo Soininvaara, een groene parlementariër van Helsinki, in een recent debat vertelde. Dit stamt uit de tijd toen inkomstenbelasting vooral op gemeentelijk niveau met de lokale belastingsdienst geregeld moest worden, die een discretionaire bevoegdheid had (nvdv: waarbij de ambtenaar vrij kon beslissen). Om misbruik te voorkomen in een dergelijk discretionair systeem, werden alle belastingbetalingen openbaar gemaakt.

Landen waar nog steeds discretionaire belastingbetalingen bestaan, zoals het Verenigd Koninkrijk voor wie daar niet zijn domicilie heeft, of Zwitserland voor de binnenkomende inwoners, kunnen hieruit leren dat hier transparantie past en dat al deze belastingsafspraakjes ten minste publiek gemaakt moeten worden, zodat het publiek geïnformeerd is om het debat te kunnen aangaan. Hetzelfde zou moeten gelden voor vakantiebelastingen en belastingsvrijstellingen voor bedrijven.

Onbetwistbaar het ergste belastingsstelsel is dat van de willekeur, waarbij in directe onderhandelingen met de belastingsdienst vastgesteld wordt hoeveel belasting betaald moet worden. Sommigen vinden dat vandaag belastingen in Finland gebaseerd zijn op een strikte code en dat het oude idee van strijd tegen willekeurige belastingen niet langer nodig is. Maar willekeurige praktijken bestaan nog steeds gezien in Finland waar de belastingsontwijkingindustrie ook aanwezig is en met steeds meer ijver zoekt naar wegen om belastingen te ontduiken. De beste manier om de integriteit van een belastingsstelsel te behouden is het openbaar houden.

Er is ook kritiek dat dit een inbreuk is op de privacy, en anderen wijzen op bijzondere gevallen zoals inkomsten uit het aangeven van een misdaad, als die ook voorkomen op de jaarlijkse aangifte dan is dat een risico voor klokkenluiders. Er bestaat een bescherming voor slachtofferbescherming, waarbij uw belastingsaangifte verborgen blijft wanneer de rechtbank dat besloten heeft - dit wordt voornamelijk toegepast in geval van stalking.

Het systeem heeft een aantal gebreken, zoals bij kunstenaars die klagen dat een kunstwerk maken enkele jaren in beslag kan nemen. En een jaarlijkse aangifte geeft een vertekend beeld van hun inkomen, sommige jaren zijn de inkomsten soms fenomenaal, andere jaren vrijwel nihil. Maar dergelijke meevallende winsten, en met name die in de financiële sector, maken deel uit van het huidig economisch model en een geïnformeerd debat daarover is beter dan alle gegevens verborgen te laten.

Deze aangiften openbaren ook sommige belastingsontduikingsmechanismen. Als je een grote aandeelhouder bent van het bedrijf waarvoor je werkt, dan kan het bedrijf (of jijzelf als belangrijkste aandeelhouder) beslissen om het minimum loon van 15,500 € te betalen, wetende dat de belasting op vermogensaanwinst slechts belast wordt tegen 28 %. In vergelijking daarmee gaan de belastingstarieven voor salarissen van 8,5 tot 31,5 procent, met daarbovenop een gemeentebelasting, die in 2008 gemiddeld 18,6 % was, en dat brengt het hoogste tarief op ongeveer 50,1 %.

Het openbaar maken van belastingsaangiften in Finland heeft bewonderaars en critici. Op dit moment is een klacht ingediend bij het Europese Hof van Justitie, op basis van een rechtszaak voor het Hoogste Administratief Hof in Finland, waarbij aangeklaagd werd dat belastingsgegevens werden verkocht via tekstberichten aan klanten, en dit valt onder de discussie tussen bescherming van de vrijheid van meningsuiting en bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Maar het effect is ongeveer hetzelfde als dezelfde informatie de dag daarna te zien is in een tijdschrift.

Ook wordt de vraag gesteld aan de belastingsautoriteiten om de inlichtingen kosteloos te verstrekken op hun website, zoals het geval is in Noorwegen, eerder dan die te verkopen aan kranten en derden. Dit zou een verbetering zijn gezien transparantie in de meest eenvoudige vorm gewoonlijk het beste is.


Matti Kohonen - de auteur is een Finse burger die als consultant werkt voor het Internationaal secretariaat van het Netwerk voor Rechtvaardige Belastingen.

De vertaling is van Willem De Witte, waarvoor onze beste dank.


Spip-redacteur:   francis
 
 
In- & Uitschrijven
Zand in de machine




Attac persberichten




Kalender
« Februari 2018 »
M D W D V Z Z
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 1 2 3 4
 
Trefwoorden
 
 Attac Vlaanderen  |  Statistieken  |  Privé-ruimte  |  Alle rubrieken  |  Alle documenten

Verwittiging - De gepubliceerde documenten weerspiegelen, tenzij anders vermeld, niet noodzakelijk het standpunt van Attac Vlaanderen. Zij zijn de standpunten van hun auteur(s) en eventueel van werkgroepen of andere organisaties. Dat de documenten hier gepubliceerd worden is omdat wij willen meegenieten van beschikbare ideeën en expertises om samen onze toekomst te heroveren en aan die andere mogelijke wereld te werken.

Logo Creative Commons
Alle teksten van deze site mogen gebruikt en gecopiëerd worden onder de voorwaarden van toepassing van de Creative Commons Licentie.