Attac logo
Associatief netwerk voor een Taks op financiële Transacties
en voor het Aansterken van de Civiele maatschappij
Beginpagina    Zand in de Machine    ZidM > 01 - 03/2010    Haïti: als de aarde beeft zonder staat  
| thema: armoede , latijns-amerika , neo-liberalisme  |
 

Haïti: als de aarde beeft zonder staat

> Filip De Bodt - gepubliceerd op 24 januari 2010

Haïti heeft de laatste decennia geen geluk gehad, of tenminste het grootste deel van de Haïtiaanse bevolking niet. Het land sukkelde van de ene dictatuur naar de andere om uiteindelijk recht gehouden te worden door een VN-vredesmissie als een soort van land zonder staat. Ondanks de voorspellingen blijkt de recente aardbeving dan ook méér dan catastrofaal: als er nauwelijks nog sprake is van publieke overheid, dan kan je jezelf ook niet organiseren tegen mogelijk onheil. Haïti had nauwelijks kansen om zichzelf te ontwikkelen.

Na een periode van kolonialisme volgde een bezetting door de Verenigde Staten van 1915 tot 1934. De periode tussen 1934 en 1957 was instabiel. De mulattenelite, de negerbevolking en de door de Amerikanen achtergelaten militaire garde probeerden invloed te verwerven. Dit leidt tot een snelle opeenvolging van zwakke, corrupte en inefficiënte regimes. Op de achtergrond blijven de VS invloed uitoefenen.

Het belletje gaat bij de meeste mensen wel rinkelen als we het hebben over de Duvaliers die tussen 1957 en 1986 het land regeerden: Papa Doc en Baby Doc voerden een schrikbewind. In 1986 werd de dictatuur van de Duvaliers omver geworpen. Tussen 1986 en 1990 volgden de militaire staatsgrepen elkaar op.

In 1991 werd Jean-Bertrand Aristide gekozen in een als democratisch beschouwde stemming. Acht maanden later werd hij al afgezet door een militaire junta onder leiding van Raoul Cédras. Ook in deze periode vonden talloze moorden plaats. Na interventie van de Verenigde Staten en enkele andere landen (onder VN-paraplu) kwam Aristide in 1994 weer aan de macht. Enkele door Aristide genomen maatregelen zoals het optrekken van het algemeen minimumloon vielen niet in goede aarde bij de Verenigde Staten, Frankrijk en Canada. Hun bedrijven dienden de mensen vanaf dan toch iets te betalen, lees: ze waren op hun pik getrapt omdat de productiekosten verhoogden! Kort daarop ontstond er een rebellie waarbij door Amerika bewapende rebellen zeer snel terrein wonnen tegenover de beperkte Haïtiaanse ordediensten. Aristide had de keuze tussen geliquideerd worden of het land te worden uitgevlogen door de Verenigde Staten en koos voor dat laatste. Veel partijgenoten hadden deze keuze niet en zijn inmiddels vermoord of ondergedoken.

Internationale invloed

Een opeenvolging van regimes met beperkte stabiliteit volgde, een ideaal klimaat voor zakenmensen die weinig of geen controle van een staat dulden. De gevolgen waren verschrikkelijk: de landbouw stortte in mekaar, de infrastructuur werd vernietigd door opeenvolgende tornado’s en stormen en nooit heropgebouwd. Haïti werd kunstmatig in stand gehouden door de internationale gemeenschap, die de gekende maatregelen forceerde: vrijhandelszones, het ondertekenen van een akkoord (EPAS) met de Europese Unie, liberalisering…kort gezegd…meer van hetzelfde…nog minder staat.

De milieuproblemen deden de opbrengsten in de landbouw op veel plaatsen teruglopen, waardoor er een massale plattelandsvlucht ontstond. De steden barsten uit hun voegen. In de hoofdstad Port-au-Prince komen elk jaar 75.000 plattelandsbewoners aan die er werk hopen te vinden. De stad telt nu 2,5 miljoen inwoners, tegenover 400.000 40 jaar geleden.

Geweld is een aanzienlijk probleem in de grote sloppenwijken, en veel inwoners hebben er nauwelijks toegang tot onderwijs, gezondheidszorgen, zuiver drinkwater en een goed sanitair. Het in 1995 opgerichte ministerie van Milieu is zo goed als machteloos tegen al die problemen. Het budget is krap, er is niet genoeg personeel en het ministerie heeft nauwelijks politieke invloed. De coördinatie met departementen als Landbouw en natuurlijke rijkdommen laat te wensen over.

“Ik weet niet of het erger kan”, zegt Joel Boutroue, humanitair coördinator en hoofd van het VN Ontwikkelingsprogramma in de hoofdstad Port-au-Prince. “De situatie in Haïti moet wel de grootste milieucrisis van de planeet zijn.” Het zal nog jaren duren voordat het land ook maar de helft van het voedsel kan verbouwen dat nodig is om de 9.5 miljoen mensen te voeden.”

Ook de internationale gemeenschap maakte hier kapitale fouten stellen een aantal critici: “De internationale gemeenschap heeft te veel aandacht besteed aan Haïti, en bijna altijd op een verkeerde manier”, vindt Charles Arthur, de directeur van de Britse Steungroep voor Haïti. Volgens Arthur steunt de internationale gemeenschap al jaren “de meest reactionaire vleugel van de private sector”, in plaats van de meerderheid van arme landbouwers. Om aan de weet te komen wat Haïti echt kan helpen, moeten donorlanden volgens hem meer luisteren naar Haïtiaanse burgerorganisaties.

"In plaats van vrijhandelszones moet er meer steun komen voor de lokale boeren om meer voedsel te produceren voor de eigen markt". Dat zegt de Papda, een Haïtiaanse basisorganisatie die opkomt voor een landhervorming.

Volksorganisaties genoeg nochtans die het omgekeerde proberen te bereiken. Zo steunt Oxfam-Solidariteit een aantal lokale boerencoöperatieven: “Tot de jaren ‘80 kon de Hatiaanse landbouw de bevolking grotendeels bevoorraden met eigen voedselproductie. Maar sinds het invoeren van een neoliberaal beleid en het opengooien van de markten, kunnen de lokale producten niet meer concurreren tegen het ingevoerde en gesubsidieerde voedsel zoals melkpoeder, kippenvleugels en rijst. De Hatiaanse landbouwsector krijgt geen steun van het nationale beleid. Belangrijke elementen zoals krediet, eigendomstitels van het perceel waarop gewerkt wordt, technische bijstand en infrastructuur, zijn ontoegankelijk voor de kleine producenten.”

Aardgeweld

Internationaal was dus al geweten dat Haïti in een bijzonder precaire situatie verkeerde. Jarenlang werd het status quo bestendigd en keken internationale gemeenschap en lokale elite eerder naar het eigen profijt dan naar het algemeen belang.

Gebouwen en infrastructuur waren reeds zwaar gehavend door vorige natuurrampen. Bovendien werd men gewaarschuwd voor wat kwam. De Amerikaanse aardwetenschapper David Manaker waarschuwde al in 2008 voor de aardbevingsrisico’s langs de zogeheten Enriquillo-breuklijn, vanaf de uiterste oostpunt van het eiland naar Port-au-Prince. „Langs deze breuklijn zou een aardbeving kunnen ontstaan met een magnitude van 7,2”, schreef Manaker in het wetenschappelijk tijdschrift Geophysical Research Letters. Hij zat er akelig dichtbij.

„De analyse van Manaker is gebaseerd op de verschuivingen van aardplaten ten opzichte van elkaar”, verklaart de Nederlandse geofysicus Rob Govers van de Universiteit Utrecht. „Haïti ligt op de Caraïbische plaat, dichtbij de noordgrens. GPS-metingen laten zien dat deze Caraïbische plaat ten opzichte van Noord-Amerika met zo’n twee centimeter per jaar verschuift naar het noordoosten."

Het ziet er dan ook naar uit dat de internationale gemeenschap weeral eens zijn eigen puinhoop mag gaan opkuisen. Het lijkt een strategie te worden: laat staten en gemeenschappen verkommeren, ontmantel ze, tot ze door natuurgeweld weggeveegd worden en doe dan beroep op alle inwoners van de planeet. Een nieuwe financiële stroom waarbij de verantwoordelijkheden en lasten verlegd worden van rijk naar arm? Minstens kan men stellen dat diegenen die profijt haalden uit het land de kosten afwentelen naar de volledige bevolking. De aangewezen tactiek daarvoor: noodhulp!

vzw ’t Uilekot steunt de gezamenlijke oproep van de Belgische organisaties om de hulp te steunen via de rekening 1212, maar hoopt er vurig bij dat die NGO’s ook hun mond niet zullen houden over wat er misliep.


Bronnen bij: IPS , MO , Oxfam-Solidariteit , NRC-Handeslblad

Spip-redacteur:   francis
 
 
In- & Uitschrijven
Zand in de machine




Attac persberichten




Kalender
« Februari 2018 »
M D W D V Z Z
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 1 2 3 4
 
Trefwoorden
 
 Attac Vlaanderen  |  Statistieken  |  Privé-ruimte  |  Alle rubrieken  |  Alle documenten

Verwittiging - De gepubliceerde documenten weerspiegelen, tenzij anders vermeld, niet noodzakelijk het standpunt van Attac Vlaanderen. Zij zijn de standpunten van hun auteur(s) en eventueel van werkgroepen of andere organisaties. Dat de documenten hier gepubliceerd worden is omdat wij willen meegenieten van beschikbare ideeën en expertises om samen onze toekomst te heroveren en aan die andere mogelijke wereld te werken.

Logo Creative Commons
Alle teksten van deze site mogen gebruikt en gecopiëerd worden onder de voorwaarden van toepassing van de Creative Commons Licentie.