Attac logo
Associatief netwerk voor een Taks op financiële Transacties
en voor het Aansterken van de Civiele maatschappij
Beginpagina    Zand in de Machine    ZidM > 01 - 07/2011    Een godsdienst markt genaamd  
| thema: financiële crisis , internationale handel , neo-liberalisme  |
 

Een godsdienst markt genaamd

> Eric Toussaint - gepubliceerd op 29 augustus 2010

Zo wat alle politieke leiders, of ze nu behoren tot de traditionele linkerzijde of tot rechts, in het zuidelijk of in het noordelijk halfrond wonen, geloven in de markt als in een religie, meer bepaald in de financiële markten. Eigenlijk kun je beter zeggen dat ze die marktreligie zelf hebben gefabriceerd. Overal ter wereld wordt dagelijks een mis gecelebreerd ter ere van de god, Markt geheten, en wel in elk gezin waar een tv staat of waar men op het internet is aangesloten. Dat gebeurt op het ogenblik dat er bericht wordt over de beursquoteringen en de financiële markten. Diezelfde god spreekt via de stem van de televisiecommentator of via de financiële kroniekschrijvers in de pers.

Lees verder...

Vandaag is dat niet alleen zo in alle geïndustrialiseerde landen maar in de hele wereld. Of men zich nu bevindt in Sjanghai of in Dakar, in Rio de Janeiro of in Tombouctou, overal kan men kennisnemen van de “signalen die de markt uitzendt”. Overal hebben de beleidsvoerders privatiseringen doorgevoerd. Overal heeft men de illusie gecreëerd dat de bevolking rechtstreeks kon deelnemen aan de marktritus (door aandelen te kopen) en deelachtig worden aan de voordelen die daar tegenover stonden, in de mate tenminste dat men de signalen van de Marktgod goed had geïnterpreteerd. De waarheid is echter dat het gros van de bovendien heel kleine minderheid die zich hier beneden aandelen kan veroorloven geen enkele invloed uit kan uitoefenen op wat er op die markt gebeurt.

Binnen enkele eeuwen zal men misschien in de geschiedenisboeken lezen dat vanaf de jaren ’80 van de twintigste eeuw er een fetisjistische cultus heeft gewoed. Het begin van die cultus zal misschien gerelateerd worden aan de naam van twee regeringsleiders: Margaret Thatcher en Ronald Reagan. Er zal gepreciseerd worden dat die cultus vanaf het begin geprofiteerd heeft van steun door de openbare instellingen en van de financiële privémachten. Inderdaad, om die cultus een zekere weerklank te bezorgen bij de bevolking, was het nodig dat de openbare of de privé media die cultus dagelijks celebreerden.

De goden van die religie zijn de financiële markten. De tempels waar ze vereerd worden heten beurzen. Alleen de hogepriesters en hun acolieten hebben er toegang. De gewone gelovigen wordt gevraagd met de Marktgoden te communiceren via hun tv of hun pc of via hun krant, de radio of het loket van hun bankinstelling.

Tot in de verste uithoeken van de planeet worden honderden miljoenen mensen aangespoord om de Marktgoden te eren, terwijl hen het recht ontzegd wordt om hun meest elementaire behoeften te bevredigen. Hier in het Noorden vind je dagelijks in de pers rubrieken van het genre “hoe uw geld beleggen” en dit in kranten die in hoofdzaak gelezen worden door loontrekkers, huisvrouwen, werklozen, enz. Terwijl de overgrote meerderheid van die mensen niet één aandeel bezit.

Men betaalt journalisten om de gelovigen de signalen uit te leggen die de goden sturen.

Om de almacht van de Marktgoden nog beter bij de gelovigen in te prenten, verkondigen de commentaarschrijvers geregeld dat die goden signalen naar de regeringen hebben gezonden om uiting te geven aan hun tevredenheid of hun toorn. De regering en het parlement van Griekenland hebben eindelijk de boodschap begrepen en een drastisch besparingsplan aangenomen, dat betaald zal worden door … de gelovigen. Maar nog altijd zijn de goden boos vanwege de houding van Spanje, Portugal, Ierland en Italië. Daar zullen de regeringen dus ook een offer moeten brengen. Geen twijfel dat dit zal bestaan uit zware antisociale maatregelen.

De plaatsen waar die goden hun grillige humeur met meeste succes ventileren zijn Wall Street in New York, de City in Londen, de beurzen van Parijs, Frankfurt of Tokio. Om dat humeur te kunnen meten heeft men instrumenten bedacht zoals de Dow Jones voor New York, de Nikkei voor Tokio, de CAC40 voor Frankrijk, de Footsie voor Londen , de DAX voor Frankfurt.

Om zich van de goede wil der goden te verzekeren offeren de regeringen de sociale zekerheid van hun landgenoten op het altaar van de Beurs. Voorts privatiseren ze.

Men kan zich afvragen hoe men erin geslaagd is gewone beursspeculanten een godsdienstige status toe te kennen. Het zijn helemaal geen onbekenden en ook niet bepaald louter geestelijke verschijnselen. Ze hebben zoals iedereen een naam en een adres. Het zijn gewoon de voornaamste leiders van de tweehonderd grote transnationale ondernemingen die de wereldeconomie beheersen met behulp van de G7, de stilzwijgende goedkeuring van de G20 en instellingen zoals het IMF, dat dankzij de crisis opnieuw op de voorgrond is getreden na een tijdje in het vagevuur te hebben doorgebracht. Er zijn ook nog de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Die laatste verkeert in een niet al te beste conditie, maar je weet nooit dat ze misschien toch nog eens het voorwerp worden van de gunsten der goden. Ook de regeringen laten zich niet kennen. Sinds de tijd van Reagan en Thatcher hebben ze de middelen waarmee ze controle uitoefenden op de financiële markten uit handen gegeven. De zogenaamde institutionele beleggers1 die over de regeringen macht uitoefenen, hebben van hen duizenden miljarden dollars ontvangen in de vorm van giften of leningen die gediend hebben om die arme institutionele beleggers na de krach van 2007-2008opnieuw in het zadel te hijsen. De Europese Centrale Bank (ECB), de Fed (centrale bank van de VSA), de Bank van Engeland lenen hen dagelijks handenvol geld tegen een rentetarief dat lager is dan de heersende inflatie. Zonder enige schaamte zetten deze institutionele beleggers dat geld onmiddellijk in om te speculeren tegen de euro of tegen de schatkist van financieel of monetair zwakke landen.

Tegenwoordig kan het geld de grenzen overschrijden zonder ook maar één cent belasting of taks te betalen. Elke dag circuleren er op die manier in de wereld drie miljard dollar over de grenzen. Minder dan 2% daarvan dient rechtstreeks de wereldhandel of productieve investeringen. Met andere woorden, meer dan 98% gaat naar speculatieve operaties, vooral met geld, schuldpapier van overheden, grondstoffen, enzovoort.

Aan die alledaags geworden logica van de dood moet een einde komen. Er moet een nieuwe financiële discipline komen. De financiële sector moet onteigend worden en onder gemeenschapscontrole komen. De institutionele beleggers die de crisis hebben veroorzaakt en er nadien van geprofiteerd hebben moeten zwaar belast worden. De schulden van de ontwikkelingslanden moeten kwijtgescholden worden. Er moet een fiscale herverdeling komen. De arbeidsduur moet radicaal verkort worden om massaal mensen aan het werk te kunnen zetten, en dit met behoud van het loon. Kortom we moeten een antikapitalistisch programma opstarten.


Eric Toussaint is doctor in de politieke wetenschappen, voorzitter van het Comité voor de kwijtschelding van de schulden van de derde wereld (België) (www.cadtm.org); Auteur van Un coup d’oeil dans le rétroviseur; L’idéologie néolibérale des origines jusqu’à aujourd’hui ( uitg. Le cerisier (Bergen 2010), samen met Damien Millet auteur van La Crise. Quelles Crises? Uitg. Aden-CADTM-Cetim, Brussel-Luik-Geneve, 2010)


De vertaling van dit artikel is van Koen Dille waarvoor wij hem hartelijk danken.

Spip-redacteur:   francis
 

Reageer op dit artikel

 
In- & Uitschrijven
Zand in de machine




Attac persberichten




Kalender
« Februari 2018 »
M D W D V Z Z
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 1 2 3 4
 
Trefwoorden
 
 Attac Vlaanderen  |  Statistieken  |  Privé-ruimte  |  Alle rubrieken  |  Alle documenten

Verwittiging - De gepubliceerde documenten weerspiegelen, tenzij anders vermeld, niet noodzakelijk het standpunt van Attac Vlaanderen. Zij zijn de standpunten van hun auteur(s) en eventueel van werkgroepen of andere organisaties. Dat de documenten hier gepubliceerd worden is omdat wij willen meegenieten van beschikbare ideeën en expertises om samen onze toekomst te heroveren en aan die andere mogelijke wereld te werken.

Logo Creative Commons
Alle teksten van deze site mogen gebruikt en gecopiëerd worden onder de voorwaarden van toepassing van de Creative Commons Licentie.