Attac logo
Associatief netwerk voor een Taks op financiŽle Transacties
en voor het Aansterken van de Civiele maatschappij
Beginpagina    Zand in de Machine    ZidM > Nieuwste editie    Συγχαρητήρια στον ΣΥΡΙΖΑ!  
| thema: democratie , europa , financiŽle crisis  |
 

Συγχαρητήρια στον ΣΥΡΙΖΑ!

> Eric Goeman - gepubliceerd op 29 januari 2015

Attac verheugt zich over de historische overwinning van Syriza bij de parlementsverkiezingen in Griekenland, in een context van heftige weerstand van het volk en stakingen . Sinds vijf jaar moet het Griekse volk de brutale soberheidspolitiek van de TroÔka ondergaan die aan de basis ligt van een verschrikkelijke sociale en humanitaire crisis. Vandaag wordt de bladzijde omgedraaid.
Lees verder...

De overwinning van het Griekse volk is ook die van de bewegingen die in Spanje, ItaliŽ, Ierland, BelgiŽ en heel Europa strijden tegen de onrechtvaardige politiek die banken en de financiŽle wereld spaart en de werkende en werkloze mensen treft. Nog voor de verkiezingen werd er door de Europese leiders al schandalig veel druk uitgeoefend op de rechtmatige betrachting van een radicale ommekeer in Griekenland. De politieke leiders herhaalden voortdurend “natuurlijk is Griekenland een democratie en hebben de Grieken het recht hun eigen leiders te kiezen, maar de gemaakte afspraken kunnen niet veranderd worden”. Waarbij ze heel duidelijk stellen “je kunt links of rechts stemmen, het maakt ons niet uit, maar de Griekse burgers zijn niet de baas. De bazen zijn de EU, de TroÔka en het IMF” De nieuwe Griekse regering zal af te rekenen hebben met een aanzienlijke lobby vanwege de Europese markten, instellingen en regeringen. Om komaf te maken met de misdadige bezuinigingen opgelegd door de TroÔka zal ze pal moeten staan op het mandaat dat ze gekregen heeft van de Griekse bevolking. De nieuwe Griekse regering zal ook moeten steunen op de sociale strijd door de bevolkingen en de sociale bewegingen in Griekenland en heel Europa. Wij hebben inderdaad een verantwoordelijkheid : we mogen niet dulden dat de Europese politici en de vertegenwoordigers van de financiŽle industrie een einde stellen aan de democratische verwachtingen van een volk. Hierbij zal Attac zijn rol blijven spelen. Wij hebben aangetoond hoe 77 % van de fondsen vrijgemaakt voor de ę reddingsplannen van Griekenland Ľ naar de financiŽle wereld zijn gegaan[1]. Wij zullen dan ook het initiatief voor een Europese conferentie over de schuld volop steunen. Tegenover chantage met de schuld die nu al hier en daar de kop opsteekt, moeten wij eraan herinneren dat ondraaglijke en onwettelijke schulden niet moeten afgelost worden. De financiŽle industrie is reeds lang ruimschoots terugbetaald. Die schulden opnieuw negotiŽren is een essentiŽle voorwaarde opdat Europa uit de ecologische, sociale en democratische crisis zou geraken waarin het reeds te lang dreigt te verzinken. Natuurlijk zal het keihard knokken worden en zal de tegenstand vanuit de Europese instellingen om Syriza in het zand te doen bijten sterk zijn. Want een overwinning in de schuldherschikking en in de katastrofale Europese bezuinigingspolitiek zou een signaal zijn aan de linkerzijde en sociale bewegingen in alle delen van Europa en een domino-effect kunnen teweeg brengen waarvoor de EU doodsbang is. Griekenland is vijf jaar lang een sociaal laboratorium geweest om te kijken hoe diep men de verzorgingsstaat kan afbouwen ten voordele van het economisch liberalisme van het Europese project. Syriza is een politiek experiment, een project van hoop, om te tonen dat de werkende en werkloze mensen terug hun lot en toekomst in eigen handen kunnen nemen tegen de dictaten van de financiŽle markten in. We mogen dit project van hoop niet in de knop laten breken. Het is tijd om nieuwe horizonten te openen! In bijlage: Attac rapporteert: 77% van de fondsen – terugbetaling schulden – verdween naar de financiŽle industrie en niet naar de Griekse burgers. Je kunt de volledige tekst ook hieronder lezen.

Omdat een andere wereld mogelijk is, Eric Goeman, woordvoerder Attac Vlaanderen Eric.goeman@attac.be vl.attac.be

Nota’s [1] Reddingsplan voor Griekenland: 77 % van de fondsen is naar de financiŽle wereld gegaan Reddingsplan voor Griekenland: 77% van de fondsen gingen naar de banken

Een studie van Attac Oostenrijk toonde aan dat de “reddingsplannen voor Griekenland” opgezet door de instellingen van de Europese Unie en de Europese regeringen de banken hebben gered en niet de bevolking. Sinds maart 2010, heeft de Europese unie (EU) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in 23 schijven een totaal van 206,9 miljard Euro toegekend voor de zogezegde “redding van Griekenland”. Nochtans hebben ze nooit toelichtingen gegeven over het exact gebruik van deze enorme sommen, gespijsd met belastingsgeld, vooral van de modale belastingsbetaler, dus de werkende mensen. Daarom heeft Attac Oostenrijk een studie gewijd aan deze vraag. Hieruit blijkt dat minstens 77% van het geld van het reddingsplan rechtstreeks of onrechtstreeks ten goede zijn gekomen aan de financiŽle sector.

Het detail van de resultaten: • 58,2 miljard Euro (28,13%) diende voor de herkapitalisering van de Griekse banken. Eerder dan deze al te grote, doodzieke banksector op een duurzame manier te herstructureren en de eigenaars te laten opdraaien voor hun verlies. • 101, 331 miljard Euro (48,98%) zijn naar de schuldeisers van de Griekse staat gegaan. Hiervan werd 50,44 miljard gebruikt voor het terugbetalen van vervallen staatsbons, in de plaats van de schuldeisers zelf de risico’s te laten dragen waarvoor ze vroeger interesten hadden opgestreken. • 34,6 miljard Euro diende als aanzetpremie om het akkoord van de schuldeisers te verkrijgen voor de zogezegde “schuldverlichting” [1] van maart 2012. • 11,3 miljard werden gebruikt om praktische waardeloze bons door de Griekse staat te laten overnemen van zijn schuldeisers. • 43,7 miljard euro (22,46%) gingen naar de staatskast zonder precieze toewijzing. • 0,9 miljard euro (0,43%) vormden de bijdrage van Griekenland voor de financiering van het nieuwe reddingsfonds , het MES.

Eric Goeman, woordvoerder Attac Vlaanderen: “Het doel van de politieke elite is niet de hulp aan de Griekse bevolking maar de redding van de financiŽle sector. Ze hebben hierbij honderden miljarden overheidsgeld gebruikt om banken en andere financiŽle actoren te redden – in het bijzonder de eigenaars – uit de crisis die ze zelf veroorzaakt hadden.”

De politieke elite heeft de bevolking bedrogen door te spreken van “reddingsmaatregelen”. De resultaten van het rapport van Attac Oostenrijk weerleggen de publieke verklaringen van de instellingshoofden en staatshoofden van Europa, volgens welke het de Griekse bevolking is die baat heeft aan dit zo gezegde ‘reddingsplan’. Integendeel de bevolking betaalt en ondergraaft de toekomst van een sociale samenleving om de banken en de schuldeisers te redden en ondergaat een brutale besparingswedren, met de gekende catastrofale sociale gevolgen.

Miljardairs en speculanten profiteren van de “reddingsoperatie”.

Bij degenen die wel gered werden is er ondermeer de clan van de multimiljardair Latsis, een van de rijkste families uit Griekenland die eigenaar is van het grootste deel van de Eurobank Ergasias, die gered werd door de staat. Ook speculanten genoten van dit reddingsplan: bij de overname van de schuld in december 2012, heeft het speculatief fonds Third Point, 500 miljoen binnengehaald met dank aan de Europese publieke fondsen[2]. “Wanneer Barroso, de president van de Europese Commissie het zogenaamde reddingsplan voor Griekenland bestempelde als een daad van solidariteit[3]. Rest de vraag solidariteit met wie?” , noteert Dominique Plihon, woordvoerder van Attac Frankrijk en professor in de financiŽle economie aan de universiteit Paris 13.

34,6 bijkomende miljarden Euro’s als afbetaling van interesten.

In het gunstigste geval werden er maximum 43,6 (22,46%) van die zogenaamde reddingsfondsen aan het staatsbudget toegewezen. Dit bedrag moet echter vergeleken worden met andere staatsuitgaven van dezelfde periode die niet de totale bevolking ten goede kwamen: meer dan 34,6 miljard euro werd aan de schuldeisers bezorgd als tussentijdse interestbetaling op de staatsbons (van de 2de trimester 2010 tot de 4de trimester 2012)[4]. Bovendien heeft de Griekse staat een enveloppe van 10,2 miljard euro aan het budget van landsverdediging toegewezen (2010 en 2011)[5]. Volgens bepaalde ingewijden zouden Berlijn en Parijs Griekenland onderdruk hebben gezet om de militaire uitgaven niet te verminderen, dit zou immers schade berokkend hebben aan de Franse en Duitse wapenfabrikanten[6].

Dit is niet de eerste reddingsoperatie van banken

“De studie van onze vrienden van Attac Oostenrijk bewijst dat de zogenaamde redding van Griekenland, een andere reddingsoperatie van banken en rijke particulieren is”, bevestigt Dominique Plihon. De Europese banken hebben al 670 miljard Euro rechtstreekse steun van de staat gekregen (buiten alle garanties) sinds 2007[7]. Toch blijft de financiŽle sector niet stabiel in Griekenland en in gans Europa. Wat aangetoond wordt door de recente storting van twee bijkomende schijven bestemd om de banken te herkapitaliseren, dit voor een bedrag van 23,2 miljard euro, en dit sinds december 2012.

De politieke elite slaagt er niet in om de noodzakelijke reguleringen in werking te stellen…

De aderlatingen van de Griekse staat zijn zo hard aangekomen dat de staat gedwongen wordt om zich terug in de schulden te steken om de lokale banken met ťťn miljard euro ter hulp te snellen.

Eric Goeman, woordvoerder Attac Vlaanderen: “De vijf jaar die verlopen zijn sinds de financiŽle crash, zijn de Europese politici er niet in geslaagd om de financiŽle markten te reguleren en schikt men zich naar faillissementen van banken. Zo komt het dat de belastingsplichtigen altijd verplicht worden om de schulden van de banken te betalen, terwijl de eigenaars van de banken totaal ongestraft wegkomen. De regeringen moeten stoppen de banken zomaar chantage mogelijkheden aan te bieden”.

… en snellen de corrupte Griekse banksector ter hulp.

Wat nog erger is, is dat de miljarden van het reddingsplan naar Griekse banken waarvan sommigen twijfelachtige methoden hanteren om te voldoen aan de officiŽle voorwaarden om te bankieren. In 2012, heeft een rapport van Reuters, schandalige praktijken aan het licht gebracht van banken die offshore maatschappijen gebruikten om elkaar niet gewaarborgde leningen te verstrekken. Zij deden dit om nog in staat te zijn privťkapitaal aan te trekken en om te beantwoorden aan de herkapitalisatiecriteria van de staat.[8] “Ondertussen eist de Griekse en Europese politieke elite bloed en tranen van de Griekse bevolking, tezelfdertijd sluiten ze de ogen voor de geheime akkoorden tussen de financiŽle oligarchen, die de belangrijkste begunstigden zijn van het reddingsgeld dat werd aangereikt”. Dit bevestigt de economiste Marica Frangakis, lid van het Nicos Poulantzasinstituut in Athene en stichtend lid van Attac Griekenland.

De ondoorzichtige manipulatie van het belastingsgeld

“ De resultaten van de studie van Attac Oostenrijk onthullen dat sinds 2008 het objectief van onze regeringen erop gericht is de grote fortuinen te beschermen. De politieke elite aanvaardt een zeer hoge werkloosheidsgraad, armoede, miserie om een ongeneeslijke financiŽle sector te redden. Ook de Oostenrijkse regering heeft jarenlang meegewerkt aan dit onmenselijk beleid” voegt Dominique Plihon hieraan toe. Het is trouwens verontrustend dat de verantwoordelijken van de TroÔka en van het European Financial Stability Facility (EFSF) nauwelijks rekenschap geven van hun beheer van de publieke fondsen. Attac Vlaanderen: “Het is een schande dat de Europese Commissie honderden pagina’s rapporten publiceert maar niet in staat is duidelijk te maken waar al dat geld precies naar toe is gegaan. Wij roepen de verantwoordelijken op om een reŽle transparantie in te stellen en duidelijk te maken wie werkelijk profiteert van deze betalingen”.

De radicale verandering van politiek laat op zich wachten.

Een radicale koersverandering in de Europese politiek van crisisbeheer, laat op zich wachten. Onze regeringen snellen de Europese banken en de rijken ter hulp met miljarden en miljarden, terwijl ze hun kiezers vertellen dat het geld naar de Griekse bevolking gaat. Dit moet ophouden” stellen Dominique Plihon en Marica Frangakis. De banken “too big to fail” moeten gesplitst worden en moeten in dienst gesteld worden van het algemeen belang eerder dan van het privťbelang. De schuldeisers en de rijken moeten hun deel van de crisis betalen, terwijl de financiŽle sector streng gereglementeerd moet worden.

Eric Goeman,Attac Vlaanderen: “Na de verwoestingen van vijf jaar van opgelegde besparingswoede, heeft Griekenland dringend nood, niet aan het verrijken van de financiŽle oligarchie, wel aan daadwerkelijke hulpmaatregelen, werkelijk ten gunste van het geheel van de bevolking, evenals aan financieringsmaatregelen om de Griekse economie te herstellen”..

Andere details die vragen doen rijzen…

Het onderzoek van Attac, heeft verschillende punten aan het licht gebracht die vragen doen rijzen bij het zogenaamde “reddingsplan voor Griekenland”.

* Meerdere keren zijn de EU en het IMF op hun verklaringen teruggekomen en hebben hun betalingen, weken of maanden onderbroken om druk uit te oefenen op de Griekse democratie. Zo gebeurde in de herfst van 2011 om het referendum over de besparingen te verhinderen, in mei-juni 2012, om de kansen van de ‘vrienden van de TroÔka’ te vergroten bij de wetgevende verkiezingen. Door de storting van de beloofde fondsen te onderbreken, dwingen de Griekse regering om korte termijnobligaties uit te geven om het dreigend bankroet te vermijden. Deze “schatkistbons” vervallen binnen een termijn van enkele weken of maanden en hebben een hogere interestvoet wat de staatschuld van Griekenland vergroot. Een bewijs te meer dat de afbouw van de schuld niet de hoofdbekommernis is van de TroÔka maar eerder een voorwendsel om de vernietiging van de verzorgingsstaat en van de rechten van de arbeiders verder te zetten.

• Een schijf van 1 miljard euro gestort in juni 2012 heeft hoofdzakelijk gediend om de verplichte bijdragen van Griekenland te financieren, voor de vervanging van EFSF door zijn opvolger het MES. Het EFSF heeft dus zijn eigen opvolger gefinancierd – niet rechtstreeks natuurlijk maar door de staatschuld van Griekenland te vergroten. • * Klaus Regling, directeur generaal van de EFSF en van de MES, heeft veel gependeld tussen de politiek en de wereld van de financies. Voor hij in het EFSF belandde werkte hij voor de Duitse regering, dan voor het speculatief fonds Moore Capital Strategy, vervolgens voor de Europese Commissie, als directeur generaal voor economische en financiŽle zaken, daarna voor het speculatief fonds Winton Futures Fund Ltd. Regling op zich staat symbool voor de verwevenheid van de financiŽle markten en de politiek, gedeeltelijk verklaart dit waarom het politiek beheer van de crisis van de EU hij hoofdzakelijk op gericht is de financiŽle sector te redden. Volgens de jaarrekeningen, bedroeg de loonmassa van het EFSF 3,1 miljoen euro in 2011[9]. Volgens de media werkten er dat jaar 12 personen op het EFSF[10], wat een gemiddeld loon van 258.000 euro per persoon geeft. Directeur generaal Klaus Regling zou 324.000 euro verdiend hebben met telkens een jaarlijks supplement[11]. De personen die deze sommen binnenrijven zijn dezelfde die de reductie van het bruto Grieks minimumloon tot 580euro (510 voor de jongeren) controleren[12].

[1] Bron: Tagesschau (2012): Milliardenhilfen fŁr den Milliardšr, 4 juni 2012, http://www.tageschau.de/wirtschaft/latsis100.html [1] Der Spiegel (2012): SchuldenrŁckkauf: Hedgefonds verdient halbe Milliarde mit Griechenland, 19 december 2012/ http:/www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/hedegefonds-verdient halbe milliarde… [1] Commission europťenne (2010):Statement of President Barroso following his meeting with Mr Georgios Papandreou, Prime minister of Greece, 6 december 2010 / http://europa.eu/rapid/press-release SPEECH-10-730 en.htm

[1] Eurostat (2013): Niet-financiŽle trimestriŽle rekeningen van de publieke administraties, 16 april 2013/ http://epp.eurostat.ec.europa.eu.  [1] [1] (5) Eurostat (2013): Uitgave van de publieke administaties volgens functies (CFAP), 16 april 2012 / http://epp.eurostat.ec.europa.eu 

[1] [1] Transnational Institute (2013): Guns, Debt and Corruption. Military Spending and the EU crisis, 14 avril 2013. http://www.tni.org/briefing/guns-debtcorruption, p. 11f.

[1] [1] Der Standard (2013): Bankenrettungen kosteten EU-Staaten 670 Milliarden, 22 avril 2013/ http://derstandard.at/1363708829426/Bankenrettungen-kosteten-EU-670-Milliarden

[1] EFSF (2011): Financial Statements, Management report and Auditor’s report, 31 december 2011 http://www.efsf.europa.eu/about/corporategovernance/anual-accounts/ infr…p. 37.

[1] [1] CNBC (2011): EFSF: CNBC explains, 20 octobre 2011, http://www.cnbc.com/id/44685464

[1] [1] Die Welt (2012): FŁrstlicher Gehšlter: ESM-Chef verdient mehr als Bundeskanzlerin, 7 Juli 2012 http://www.welt.de/wirtschaft/artikecle08056431/ESM-Vhefverdient-mehr-als-die-Bundeskanzlerin. html

[1] [1] OESO (2013) Minimumsalarissen in nationale munt, 16 april 2013/ http://stats.oecd.org/  Redding van Griekenland: de Europese Commissie bevestigt de cijfers van ATTAC. De Europese Commissie en de Duitse regering hebben gereageerd op de publicatie door Attac-Oostenrijk van het rapport dat aantoont dat minstens 77% van het geld voor het ‘Griekse reddingsplan’ rechtstreeks ten voordele van de financiŽle sector werd uitgegeven. Antwoordend op vragen van ‘Arte-nieuws’ heeft Simon O’Connor, de woordvoerder van de Europese Commissie, verklaard dat het rapport “bedrieglijke beweringen” bevat over het gebrek aan transparantie van de informatie over de reddingsplannen … maar hij erkende wel dat “de banken een niet te verwaarlozen deel van de fondsen hebben ontvangen” (1), waarmee hij impliciet de bewering van Attac kracht bij zet. Volgens Simon O’Connor heeft de redding van de Griekse bankensector het mogelijk gemaakt om een “stabiele regering” te vormen waardoor “het land alle kans heeft om opnieuw een evenwicht te bereiken”. Het antwoord van de Duitse regering op de publicatie van het Attac rapport ligt in dezelfde lijn: het redden van de banken maakte voor de Griekse regering tijd vrij om de door de TroÔka gevraagde hervormingen door te voeren (2). Alexandra Strickner van Attac-Oostenrijk noteert: “Deze antwoorden zijn bijzonder cynisch: de redding van de Griekse banken en van de Griekse schuldeisers heeft de winsten van de financiŽle sector veilig gesteld en de staatsschulden doen toenemen op de kap van de Griekse bevolking”. Voor Dominique Plihon, woordvoerder van Attac-Frankrijk, “heeft de door de TroÔka opgelegde krankzinnige bezuinigingspolitiek om de schulden terug te betalen, een sociale catastrofe veroorzaakt. De ‘stabiele regering’ die door de Commissie wordt gefeliciteerd, heeft zich laten afdrijven in autoritair optreden met de sluiting van de openbare radio en televisie dienst. De redding van Griekenland heeft daarentegen een kwijtschelding nodig van de schulden en een opdrijven van de overheidsinvesteringen, vooral deze die leiden tot een transitie op het gebied van energievoorziening”.

(1) Interview: “Le rapport contient des affirmations trompeuses” (Arte TV) http://www.arte.tv/fr/interview-le-rapport-contient-des-affirmations-trompeuses/7560568.html (2) “Attac study traces rescue funds for Greece (Deutsche Welle) http://www.dw.de/attac-study-traces-rescue-funds-for-greece/a-16886529?maca=en-aa-econ-864-rdf Het volledige synthese rapport is te bekomen op volgend adres: http://www.france.attac.org/articles/plans-de-sauvetage-de-la-grece-77-des-fonds-sont-alles-la-finance

Een ATTAC onderzoek volgt de besteding van de reddingsfondsen voor Griekenland. De anti-globalisering drukkingsgroep Attac heeft een studie gepubliceerd die aangeeft dat het overgrote deel van de reddingsfondsen waar Griekenland over kan beschikken, geleid werd naar hulp voor de banken. De gewone mensen hebben er niet veel van geprofiteerd, zegt de studie. De Duitse krant, de ‘SŁddeutsche Zeitung’, rapporteerde dat volgens een nieuw onderzoek door de antikapitalistische drukkingsgroep Attac meer dan drie vierden van alle reddingsfondsen voor Griekenland direct naar banken en rijke investeerders gingen. De groep vermeldt dat van de 207 miljard € die tot nog toe door internationale crediteurs zijn uitgeleend, er ongeveer 160 miljard eindigden bij Griekse geldschieters en investeerders: “De politieke elites hebben niet getracht het Griekse volk te helpen, maar wel de financiŽle sector”. Volgens de berekeningen door de drukkingsgroep heeft de regering in Athene 58 miljard € gepompt in het programma voor herkapitalisatie van de binnenlandse banken. 55 miljard € werden gebruikt om overheidsobligaties terug te betalen, en 11 miljard € om opgestapelde schulden terug te betalen.

Berlijn vindt het niet plezant. Attac houdt vol dat een bijkomende 35 miljard € uitgegeven zijn om voor getroffen ondernemingen en investeringsfondsen de pil te verzachten bij het 2012-schema voor schuldafbouw. De groep rapporteert ook dat slechts een klein deel van het geld dat werkelijk in de Griekse staatskas belandde, gebruikt kon worden om iets nuttigs te doen voor de Griekse bevolking omdat men 35 miljard € moest uitgeven voor de schuldaflossing voor houders van overheidsobligaties. “Het door Europese politici gesteunde, wijd verspreide geloof dat de verschillende reddingspakketten voor Griekenland de gewone bevolking helpen, kan men niet langer beamen. Integendeel, de Grieken hebben moeten opdraaien voor de rekening via harde bezuinigingsmaatregelen met hun ingrijpende sociale weerslag zoals de resulterende recordhoogte in werkeloosheid”. De Duitse regering verwerpt de conclusies van Attac, met het argument dat de Grieken profiteren van het regeringswerk in Athene omdat er meer tijd is gegeven om de hervormingen door te voeren. Berlijn beweert ook dat alle Grieken er baat bij hebben dat geldschieters van faillissement gespaard werden.


Spip-redacteur:   jurgen
 

Reageer op dit artikel

 
In- & Uitschrijven
Zand in de machine




Attac persberichten




Kalender
« April 2017 »
M D W D V Z Z
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
 
Trefwoorden
 
 Attac Vlaanderen  |  Statistieken  |  Privé-ruimte  |  Alle rubrieken  |  Alle documenten

Verwittiging - De gepubliceerde documenten weerspiegelen, tenzij anders vermeld, niet noodzakelijk het standpunt van Attac Vlaanderen. Zij zijn de standpunten van hun auteur(s) en eventueel van werkgroepen of andere organisaties. Dat de documenten hier gepubliceerd worden is omdat wij willen meegenieten van beschikbare ideeën en expertises om samen onze toekomst te heroveren en aan die andere mogelijke wereld te werken.

Logo Creative Commons
Alle teksten van deze site mogen gebruikt en gecopiëerd worden onder de voorwaarden van toepassing van de Creative Commons Licentie.