Attac logo
Associatief netwerk voor een Taks op financiële Transacties
en voor het Aansterken van de Civiele maatschappij
Beginpagina    Zand in de Machine    Zidm > 01/2015 - 07/2017    MTN’s miljarden in Mauritius  
| thema: afrika , belastingparadijzen , fiscaliteit  |
 

MTN’s miljarden in Mauritius

> Eric Goeman - gepubliceerd op 24 oktober 2015

Onderzoeksjournalisten die in Afrika samenwerken met FINANCE UNCOVERED (Ontblote Financiën), een project gesteund door TJN (Tax Justice Network), heeft ontdekt dat MTN, het grootste in Afrika werkzame bedrijf voor mobiele telefonie, winsten, goed voor miljarden Rand, heeft getransfereerd naar het eiland Mauritius.

Lees verder...

MTN is een reus in Afrika. Eén op vier van de mobiele telefonen in het continent zijn aangesloten op het MTN-net en in 2014 maakte het bedrijf 12.5 miljard $ winst. Het bedrijf is zo een van de grootste en van de belangrijkste belastingplichtigen in de landen waar het actief is. Journalisten van ‘Finance Uncovered’ hebben evenwel ontdekt dat in Nigeria, Ghana, Ivoorkust en Oeganda onderafdelingen van MTN te betwisten facturen betaalden om zo in deze landen belastbare winsten te verkleinen. De onderafdelingen hebben namelijk jaren lang aan een lege vennootschap in Mauritius (waar MTN niemand tewerkstelt) die jaarlijkse facturen betaald voor management en technische diensten. MTN hield vol dat het Mauritiaanse bedrijf belastingplichtig was in Zuid-Afrika; het onderzoeksteam komt echter naar voor met enkele overheids instanties van landen buiten Zuid-Afrika die het rechtmatige van deze betalingen betwisten. Het verhaal kan men lezen in de Zuid-Afrikaanse ‘Mail’ en ‘Guardian’, in de ‘Ugandan Observer’ en in ‘Ghana Business Online’. Dat geval brengt een interessant probleem onder de aandacht van een soort van belastingontwijking gehanteerd door multinationale ondernemingen. Sinds jaren heerst publiekelijk de perceptie dat de omvangrijke, ‘boosaardige’ multinationale bedrijven hun winsten wegmoffelen in belastingparadijzen en zo de gemeenschap belazeren. Als wat MTN beweert echter juist is, en de winsten ondergebracht in Mauritius belast worden in Zuid-Afrika, dan gaat het mogelijks minder over een verhaal van al dan niet betaalde belastingen door MTN, maar gaat het eerder over een kwestie van verdeling tussen Zuid-Afrika en de andere Afrikaanse landen waarin MTN actief is. MTN heeft een speciale relatie met de Zuid-Afrikaanse regering. De huidige Vice President van Zuid-Afrika was tien jaren lang voorzitter van de bestuursraad van MTN. Zou het hier gaan om een geval waarin Zuid-Afrika eigen bedrijven gebruikt om belastbare winsten die in andere landen zijn gerealiseerd, af te romen?

Komt de OESO de overheden ter hulp?

Horen al die kwesties over multinationale bedrijven en belastingontwijking voortaan in de geschiedenisboeken thuis? Vorige week kwam de OESO eindelijk met aanbevelingen naar buiten omtrent de manieren waarop regeringen de regelgeving met betrekking tot belastingen zouden moeten wijzigen om te beletten dat multinationale bedrijven hun winsten versluizen. De voorstellen staan geformuleerd in BEPS (Base Erosion and Profit Shifting) (Erosie van de belastbare basis en winst verplaatsing). Het is moeilijk het belang van die stellingname niet naar waarde te schatten. Voor het eerst in jaren hebben de sterkste economische machten in de wereld zich de moeite getroost om samen te komen met het doel belastingontwijking aan te pakken. De G20 hebben reeds hun akkoord met de aanbevelingen gegeven en men verwacht dat de meeste landen dat zullen doen. Hoe belangrijk ook, die aanbevelingen zijn niet noodzakelijk doeltreffend. Ongelukkiglijk laat de OESO de essentie van de mechanismen die de kern uitmaken van het probleem van internationale belastingontwijking, ongemoeid. Het betekent dat acties wellicht slechts een gering effect zullen hebben. Het merendeel van de winstverplaatsingen gebeurt wanneer onderafdelingen van multinationale ondernemingen onder elkaar ‘handel’ verrichten. Die interne handel binnen ondernemingen kan gefactureerd worden op een manier die het de ondernemingen mogelijk maakt hun winsten te verplaatsen naar landen waarin lage belastingregelingen gelden. Theoretisch kunnen belastingrechters gelijk welke handel die niet gebeurt via een prijsbepaling op de vrije markt en die niet aan de wettelijke regelgeving beantwoordt, verbieden. Hier geldt “wie er de langste arm heeft” (Swaziland kan er van meespreken, zoals verder beschreven). In de praktijk zorgen boekhouders van de multinationale bedrijven er voor dat die vormen van interne handel niet uitgeschakeld kunnen worden. Een sterk voorbeeld vindt men in het ‘Finance Uncovered’ verhaal over MTN. In 2011 kwam de belastingautoriteit van Oeganda facturen op het spoor, met betrekking tot vergoedingen voor management, gericht aan MTN en die te betalen waren aan een brievenbusbedrijf in Mauritius. Thans, vier jaren later, wordt het geschil nog steeds verder behandeld door de gerechtelijke instanties. Helaas gaat de OESO niet in tegen het principe van wie over de langste arm beschikt. De organisatie vraagt aan de belastingautoriteiten te veronderstellen dat multinationale ondernemingen eenvoudig weg samengesteld zijn uit een reeks onafhankelijke bedrijven, terwijl duidelijk is dat deze het niet zijn. Met andere woorden: wij blijven leven in een wereld van illusies. Volledige informatie over de OESO voorstellen vindt men bij de groep van toezichthouders van BEPS. Gewoon maar corruptie? Onderzoekers Susan Comrie (een veteraan van Finance Uncovered) en Dewald van Rensburg (van City Press), een volhardende combinatie, kwamen naar buiten met een sterk onderzoek van de neergang van de sinds 1977 belangrijkste ijzererts ontginnende onderneming, Anglo American, in Swaziland. In 2011 kreeg een bedrijf, SG Iron, daar een licentie om gedurende zeven jaren de ijzererts afval te verwerken, afval die Anglo American had laten liggen toen deze onderneming daar na ruim drie decennia met de ontginning stopte. Ondanks de prijsstijgingen van grondstoffen heeft SG Iron echter nog nooit winst kunnen maken en bijgevolg nooit belastingen betaald. Bijna alle inkomsten van SG Iron werden opgesoupeerd door ‘transport kosten’ betaald aan een bedrijf in de Seychellen dat eigendom is van Shanmuga Retheman, een Maleisische ondernemer die tevens de eigenaar is van SG Iron. Hij vertelde aan City Press dat 94 à 97% van de inkomsten van SR Iron (gedomicilieerd in Swaziland en daar totaal door land omringd) uitgegeven werden voor de betaling van transport verzorgd door een bedrijf op duizenden kilometers daar vandaan in de Indische Oceaan. Eén Swazi, de koning van Swaziland, genoot van een stevige return. Hij bezat 25% van de aandelen in SG Iron. Hij ontving een lening van 10 miljard $ die met de latere dividenden afkomstig van SG Iron zou terugbetaald worden, dividenden die natuurlijk nooit uitbetaald zouden worden. Retheman heeft ook ingeroepen dat hij verplicht werd 1.5 miljard $ te betalen aan een kunstdealer in New York en 3.5 miljard $ voor luxueuze verbeteringen aan het vliegtuig van de koning. De voorzitter van de wereldbank zegt dat belastingontwijking een vorm van corruptie is. Het onderzoek dat door City Press gedaan werd in Swaziland toont ons precies het soort van voorbeelden die op belangstelling zouden kunnen rekenen van Jim Yong Kim, de voorzitter van de Wereldbank. In een breed opgezette toespraak eerder deze maand zegde hij: “Sommige ondernemingen gebruiken uitgekiende strategieën om geen belastingen te betalen in de landen waar zij actief zijn; het is een vorm van corruptie die de armen pijn doet”. Nederland, gebruiker of misbruiker? Gedurende de laatste jaren komt Nederland in veel kritieken naar voor in de manier waarop multinationale ondernemingen zich van het land bedienen om ontwijking van belasting op poten te zetten. Zeer recent nog toont de Guardian in een artikel hoe AstraZeneca, een geneesmiddelen bedrijf in het Verenigd Koninkrijk, gebruik maakt van een belasting ontwijkend schema dat via Nederland loopt, en zo jaarlijks miljoenen belasting vermijdt. Zoals multinationale bedrijven er op uit zijn hun geld ergens via Nederland te plaatsen, zo zijn er ook Nederlanders die er evenzeer op uit zijn hun geld ergens elders te parkeren. Een voormalige Nederlandse belastinginspecteur vertelde in een TV programma dat door de vermogende klasse van Nederland ongeveer 129 miljard euro werdrtikel ondergebracht in belastingparadijzen. Jan Van Koningsveld vertelde in het programma dat het gebruik maken van lege vennootschappen in belastingparadijzen op zich niet illegaal is, maar dat die veelal als instrumenten gebruikt worden door criminelen.


Spip-redacteur:   jurgen
 

Reageer op dit artikel

 
In- & Uitschrijven
Zand in de machine




Attac persberichten




Kalender
« September 2017 »
M D W D V Z Z
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1
 
Trefwoorden
 
 Attac Vlaanderen  |  Statistieken  |  Privé-ruimte  |  Alle rubrieken  |  Alle documenten

Verwittiging - De gepubliceerde documenten weerspiegelen, tenzij anders vermeld, niet noodzakelijk het standpunt van Attac Vlaanderen. Zij zijn de standpunten van hun auteur(s) en eventueel van werkgroepen of andere organisaties. Dat de documenten hier gepubliceerd worden is omdat wij willen meegenieten van beschikbare ideeën en expertises om samen onze toekomst te heroveren en aan die andere mogelijke wereld te werken.

Logo Creative Commons
Alle teksten van deze site mogen gebruikt en gecopiëerd worden onder de voorwaarden van toepassing van de Creative Commons Licentie.